Ëndrra ime – zot në Çamërinë e lirë!
(Me atdhetarin e ri çam Marsel Haxhi)
Poeti Kadri Aliu më mori një ditë në telefon dhe me një ton alarmant thërriste sa kishte fuqi:
- Ku ke humbur, o i nderuari Shefki Hysa? Më ngjan se na harrove fare ne durrsakëve. E harrove poetin dhe gazetarin Kadri Aliu... Po si mor, burrë i dheut, nuk na e ke varur fare, ke kohë pa dalë këndej nga ne?!...
- Nuk të kam harruar, o Kadri, nuk të kam harruar, po nuk më lenë punët të ngre kokë. Do dal, mbase që nesër andej nga Durrësi...
- Të vish ore, se na ka marrë malli vërtet... Dhe dëgjo se kam një mik me shumë vlera, i cili e meriton një reklamë në kopertinën e revistës “Krahu i shqiponjës”. E quajnë Marsel Haxhi dhe është djalë flori, patriot çam njëzetekatër karatë... Të vish që sot po munde, më dëgjon?!...
- Nesër, Kadri, nesër, - përsërita me mendimin se kësaj here do t’ia bëja qejfin mikut tim poet.
E dija se Kadriu ishte një njohës i rrallë i karaktereve dhe intuita e tij e paparë, me një lloj biorryme prej nihilisti finok, nuk gabon lehtë në vlerësimin e njerëzve, aq më tepër që nuk e ka për zemër të lavdërojë ndokënd. Në këtë rast, djali me emrin Marsel, duhet të ishte vërtet një individ i spikatur që e kishte nxitur Kadriun të bënte përjashtim nga rregulli i vet... Duhej të ishe talent të të lavdëronte ai...
Të nesërmen në drekë shkova në plazhin e Durrësit te lokali i Kadri Aliut. Sa më pa u qesh i tëri dhe më përqafoi me gjithë shpirt. Nuk kishte ndryshuar aspak. Ishte njëlloj siç e mbaja mend para dy vjetësh, ashtu shtatmesatar, i trashë e i fuqishëm si mundës a ngritës peshash, me ca kaçurela rebele thinjoshe, me atë vështrimin e ngulët si rreze drite inatçore e dy syve të përhimë si dy copëza qielli gri. Të shigjetonte me ata sy, megjithëse dukej menjëherë që ishte mikpritës. Kadriu, nga natyra është sa i sinqertë dhe therës, nuk di të shtiret. Kur e do dikë e do dhe kur nuk e do nuk e do dhe ec e ndryshoja mendjen po deshe. Ky është pak a shumë Kadri Aliu...
Pasi u shmallëm e diskutuam paksa për tendencat e zhvillimeve letrate e gazetareske, ai njoftoi Marselin që të vinte për të na takuar. Pas pak u dukën tre vetë, dy burra të vjetër dhe një djalosh shtatlartë rreth 190 cm, si basketbollist me një fytyrë të lëmuar esmere e paksa fëminore.
U paraqitën: Qemal Haxhi dhe i biri, Marsel Haxhi. Miku i tyre ishte ndërtuesi çam Isuf Alushi apo daja, siç e thërriste Marseli, i cili kishte shok nipin e atij babaxhani fjalëshumë që zuri qoshen kryesore si dollibash...
Pak më vonë erdhi edhe Edmond Bejkua me pamjen hijerëndë si prej kryetari partie (në fakt është kryetar i komanduar për degën e PDU në Durrës). U mblodhën edhe disa çamë të tjerë dhe plasi kuvendi si dikur në Çamëri...
Marseli ishte i vëmendshëm në biseda, ndërhynte me takt e mençuri për aq sa ia lejonte mosha dhe zgjonte simpati me fjalën e tij të zgjedhur. Dukej që ishte djalë i qytetëruar, inteligjent dhe i gdhendur sipas traditave e zakoneve çame. Pra, ishte një i ri çam plot dije, kulturë e finesë në mënyrën e të sjellurit. Të gjithëve u pëlqeu biseda me të. Të gjithë u shprehën se djem si ai ishin e ardhmja e Shqipërisë, e ardhmja e Çamërisë.
- Me të rinj si Marsel Haxhi punohet bukur. Këta janë shpresa e Çamërisë, - u shpreh entuziast Edmond Bejko.
Tekefundit ishte djalë mbresëlënës që e meritonte shkrimin. Kadriu nuk kishte gabuar në vlerësim...
E pyeta Marselin se si ia delte me huqet e babait... Ai u mendua paksa, buzëqeshi dhe tha:
- Jam djalë i vetëm dhe vetëkuptohet që e kam ca pisk me të... Me të drejtë bëhet merak dhe nuk e zë gjumi pa u mbledhur unë në shtëpi, megjithëse i kam mbushur 26 vjeç... Dhe unë jam vetedukuar të mos ia prish... Tregojnë një proverbë për marrëdhëniet at e bir, nuk e di në e ke dëgjuar... Thuhet se jetonin diku një baba e një djalë, ja kështu si im atë dhe unë. Ishin shumë të pasur... Kishin dyqane, vila hotele, toka, makina, gjithçka pa hesap... Djali mblidhej vonë pas mesnate në shtëpi dhe shpenzonte shumë e më shumë... Të gjithë e respektonin sa më s’ka dhe ai i prishte paret me thes duke i qerasur... Babai i merakosur e këshillonte të kishte kujdes dhe të mblidhej në shtëpi e të bënte jetë familjari. Djali justifikohej se kishte aq shumë miq e shokë të dashur që jepnin edhe kokën për të, prandaj s’kishte pse mbyllej si murg në shtëpi. Dhe harxhonte e harxhonte pa hesap në klube nate e në bixhoz... Babai veç psherëtinte me zemër të ngrirë...
Një ditë djali vuri re se babai kishte ndërtuar një kasolle të vogël me kallama e qerpiç mbrapa vilës ku banonin. U bë kureshtar dhe zgjati kokën brenda saj. Ishte bosh. Në mes kishte një stol dhe sipër tij varej një litar i lidhur në një nga kallamat e kulmit. Në njërin nga skajet e litarit varej një qese... Djali, i habitur, pyeti babanë se për çfarë mund t’i hynte në punë ajo kasolle. Babai psherëtiu dhe i tha se ishte plakur dhe e kishte vdekjen përmbi kokë. Do të vdiste së shpejti, por i linte një amanet që atë kasolle të mos e shiste sido që t’i venin punët. Djali i dha fjalën se do ta mbante atë amanet...
Pas ca kohësh babai vdiq, djali e varrosi, po dorë nuk hoqi nga jeta e tij dorëlëshuar... Kaluan edhe ca kohë dhe djali e humbi tërë pasurinë në bixhoz. Miqtë dhe shokët i kthyen shpinën... Kuptoi se e kishin dashur vetëm për paratë që prishte me ta... Të varfër nuk e donte njeri... I kishte mbetur vetëm kasollja e babait.
U mbyll brenda saj dhe gjithë dëshpërim vendosi të varte veten... Hypi në stol, lidhi litarin rreth qafës dhe u var, mirëpo në vend që të lëkundej e të vdiste u plas me kurriz në dysheme. Në kokë e goditi një diçka e rëndë, aq sa gati e trullosi. Ngriti sytë dhe pa se nga pesha e tij ishte thyer kallami ku ishte lidhur litari. Ishte rrëzuar edhe qesja mbi kokën e tij dhe ishte hapur duke shpërndarë përqark një grumbull me flori... Vuri re pak më tej pluskonte një copë letër... Zgjati dorën, e mori dhe lexoi: “Dhe në varr, pas bythës do të më kesh!... Babai”...
E mblodhi veten dhe më në fund e mori mesazhin e merakut të babait.
U ngrit i qeshur duke falenderuar babanë dhe me florinë që i kishte lënë i bleu përsëri pronat e veta dhe deshi s’deshi u shtrua në udhë të mbarë... Ja, kjo ishte historia që më tregonte shpesh im atë kur isha ende adoleshent... Dhe unë kam kuptuar se njeriu i mençur në këtë botë është më mirë të mësojë nga përvoja, nga vuajtjet dhe pësimet e të tjerëve, sesa nga gabimet e veta... Kjo është filozofia ime... Dhe unë, në bazë të kësaj filozofije, jam bërë djalë i mbarë e jo plangprishës...
Kur u ndamë e lamë që Marseli të vinte një ditë nëTiranë dhe të diskutonim më gjatë. Dhe ashtu u bë...
Më konkretisht, kush është prejardhja e këtij djali?...
Marsel Qemal Haxhi u lind më 13 mars 1984 në qytetin e Durrësit në një familje atdhetare me origjinë nga Paramithia e Çamërisë. Babai i tij është Qemal Selfo Haxhi, i cili ka lindur për vete në Durrës më 1 shtator 1957. Qemali thotë se të parët e tij kanë ikur nga Paramithia në 1945, si gjithë çamët e dëbuar me dhunë nga trojet amtare prej bandave zerviste greke. Selfua, babai i tij, dhe xhaxhai, Iljazi (Baba Lazi, siç e njohin durrsakët) u vendosën në Durrës, kurse vëllai i tyre, Brahimi mbeti në Fier. Brahimi ishte më i madhi i tre vëllezërve të ardhur nga Çamëria, i dyti Baba Lazi dhe i treti, Selfua, babai i Qemalit, i cili është djalë i vetëm. Tani ata të tre kanë vdekur, por rron kujtimi i tyre në mendjen e Qemalit, i cili ka kaluar një jetë me shumë vështirësi. Ai tregon se babai i tij, Selfua, u mor fillimisht me tregti, pastaj punoi disa vite në punishten e regjies së lëkurëve. Kur ishte në klasë të parë fillore Qemalit i vdiq nëna, kurse kur ishte në klasë të katërt i vdiq edhe babai, Selfua, dhe ai mbeti jetim. Mban mend se Xhelali, djali i Baba Lazit, nuk e la të përfundonte në jetimore, por e mbajti dhe e rriti bashkë me fëmijët e tij. “Kam tre fëmijë, Zenelin, Nexhatin dhe Arbenin dhe bashkë me Qemalin më bëhen katër”, - ishte shprehur Xhelali dhe e deshi njëlloj si të tijtë.
Qemali u arsimua në Durrës. Pas përfundimit të shkollës së mesme filloi punë në Ndërmarrjen Hekurudha, ku punoi si montator-saldator deri në vitin 1990, kur u shemb komunizmi. Ka punuar në të gjitha sektorët e hekurudhës nga Durrësi, në Vlorë, Pogradec e Shkodër, Hani i Hotit, kudo që ishin vinçat e ngarkesave. Ka punuar edhe dy vjetë në Fierzë për montimin e pajisjeve të hidrocentralit dhe dy vjetë në metalurgjikun e Elbasanit. Sidoqoftë pjesën më të mirë të jetës ia kushtoi hekurudhës. Madje edhe me gruan, Majlindën, u njohën në hekurudhë, ku aho punonte si magaziniere. Pas vitit 1990 u shkëput nga shteti dhe filloi të merrej me tregti. Kështu jeta e tij filloi të merrte për mbarë, duke siguruar të, duke siguruar të ardhurat e nevojshme për familjen dhe për të shkolluar dy fëmijët, djalin, Marselin, dhe vajzën, Aurorën, dtre vjet më të vogël nga vëllai.
Pra, Marsel Haxhi u rrit nën përkujdesje të madhe. E kaloi fëmijërinë në Durrës, krahas bashkëmoshatarëve çamë, mbaroi shkollën tetëvjeçare “14 Nëntori” në qytetin e lindjes dhe në vazhdim edhe gjimnazin “Gjergj Kastrioti Skënderbeu”. Pas gjimnazit, në vitet 2004-2005 kreu shërbimin ushtarak në Gardën e Republikës, në togën e shoqërimit për ruajtjen fizike të personaliteteve. Më vonë punoi rreth dy vjet në polici private dhe pastaj, nën shembullin e të atit, Qemalit, iu përkushtua biznesit. Tani është menaxher i kompanisë telefonike “Eagle Mobile” për zonën Durrës-Peqin. Vazhdon edhe par-time (pa shkëputje nga puna) Universitetin “Aleksandër Xhuvani” të Elbasanit, dega Menaxhim – Biznes. Edhe motra e tij, Aurora, vazhdon Univesitetin “Aleksandër Moisiu” të Durrësit, dega “Menaxhim - Biznes”, si specialitet që i prin zhvillimit të tregtisë, fushë të ekonomisë që çamët e kanë aq për zemër, brez pas brezi... Aurora punon si operatore në “Eagle Mobile”...
Marsel Haxhi është fejuar me Malvina Lamçe, një vajzë nga qyteti i Durrësit, e cila vazhdon vitin e tretë të Universitetit “Aleksandër Moisiu”, dega Menaxhim-Turizëm.
Marseli, falë filozofisë së tij për të përfituar më shumë nga përvoja e të tjerëve, se nga pësimet e veta, i zgjedh shokët gjithmonë më të mëdhenj se vetja për t’i patur shembull e për të mësuar sa më shumë prej tyre. Fjala vjen, një nga shokët e tij të universitetit, shok banke, është Adrian Tane, kryetar i SHPA “Çamëria”. Ata bisedojnë shpesh për fatet e Çamërisë, bisedë të cilën Marseli e ka aq shumë për zemër saqë e hap shpeh jo vetëm me miqtë e tij çamë, por edhe me të tjerët. “Vizioni im – Çamëria, unë dhe brezi im – shpresa e saj”, - thotë shpesh plot pasion Marsel Haxhi dhe pastaj rrëfen sesi ka bërë edhe një palë targa “Dr Çamëria M”, të cilat i përdor sa herë shkon në tubimet e Qafës së Botës, në Konispol, në prag të Çamërisë, që mbahet ende peng prej grekëve, apo nëpër të tjera veprimtari të mëdha që i kushtohen asaj. Marsel Haxhi dhe babai i tij, Qemali, tanimë i janë përkushtuar bashkërisht problemit çam. I gjen shpesh në të gjitha takimet që organizojnë çamët dhe së fundi janë në mbështetje të PDU që drejtohet nga deputeti çam Shpëtim Idrizi. Ata flasin me respekt për punën e tij atdhetare. Qemali tregon se kur e dëgjoi të fliste deputetin Idrizi për herë të parë në tubimin e Qafës së Botës u entuziazmua aq shumë nga fjala e tij saqë thirri: “O Shpëtim, o mbret, Çamëria po të pret”...
- E do shumë Marselin tim, Shpëtim Idrizi, njëlloj si nipin e tij, - krenohet Qemali me të birin. - Të gjithë e duan djalin tim dhe thonë se do të bëhet i mirë si Baba Lazi, se i ngjan atij si nga pamja edhe nga mençuria. Dhe djali im do të bëhet patjetër edhe politikan, edhe deputet, figurë e zgjedhur e Çamërisë do të bëhet për hatër tim që kam sakrifikuar aq shumë në jetë... A e dini se edhe në burg përfundova në vitin 2004 kur protestuam para parlamentit shqiptar që nuk e miratoi rezolutën çame? Na gjakosën forcat speciale, por unë e mbrojta me trupin tim Servet Mehmetin, kryetarin e SHPA “Çamëria” dhe u thashë policëve: “Mermëni mua në burg dhe jo kryetarin”. Dhe përfunduam nja njëzetepesë vetë në burg atëherë... Po nuk e lëshova veten për hatër të vatanit, Çamërisë, se e duam shumë, ta shohim të lirë sa më parë, njëlloj si Kosovën. Dhe shpresoj shumë që djali im, Marsel Haxhi, t’i dalë zot Çamërisë. Ai dhe shokët e brezit të tij janë shpresa e saj...
Marsel Haxhi, ky djalë kaq i mbarë që e dëgjon me vëmendje fjalën e më të mëdhenjve, i apasionuar pas udhëtimeve njohëse nëpër vende të piktoreske si në Zvicër, Gjermani, Itali etj., ëndërron që udha më e bukur e jetës së tij të jetë ajo që do ta shpjerë në Çamërinë e lirë... Ai ka shkuar kalimthi nëpër bregdetin çam, për t’u njohur me trojet stërgjyshore të të parëve të tij të zaptuara nga të tjerët, por të çlirosh vatanin është detyrimi më i madh para njerëzne dhe Zotit...
- Dua të jem zot i Çamërisë së lirë, kjo është ëndrra ime më e madhe, - thekson plot krenari djaloshi çam Marsel Haxhi.
Dhe përpiqet gjer në pamundësi për ta bërë realitet këtë ëndërr...
Shefki Hysa
Sunday, April 11, 2010
Monday, April 5, 2010
Sfidat e çiftit Afërdita e Namik Veipi
Reportazh
Mikja ime Arjeta Çumani një ditë më tha:
- Kam një shoqe shumë të mirë në Vlorë, e cila e meriton një shkrim në revistën "Krahu i shqiponjës" nga ana jote. E quajnë Afërdita Veipi. Është njëkohësisht specialiste e shquar në profesion dhe atdhetare e dalluar.
- Ta prish unë ty?! – i thashë. – Jam gati të shkoj e ta takoj vetë në Vlorë në se ajo nuk ka mundësi të vijë në Tiranë.
- Më mirë të shkosh ti në Vlorë, - sugjeroi Arjeta.
Mendova se do të ishte vërtet gjë e bukur të shkulesha nga rutina dhe të udhëtoja për në Vlorë.
Me të thënë e me të bërë, një të shtunë, herët në mëngjes, mora me vete asistenten time Lorena Uliu, këmbën në makinë dhe u nisëm drejt Vlorës. Ishte ora gjashtë e gjysmë kur dolëm nga Tirana. Shoferi Fatos Osmani ma prishi humorin, sepse më erdhi paksa me vonesë. Të shkretit, mezi i kishte dalë gjumi, megjithëse një natë më parë e kisha paralajmëruar se do të niseshim në orën gjashtë fiks.
Rruga ishte pa shumë trafik dhe ende pa vajtur ora tetë e mëngjesit mbërritëm në Fier. Kur ishim në qendër të qytetit, më telefonoi befas Arjeta dhe më tha se nuk kishte mundësi të vinte se i ishte prishur makina, kështu që duhej të shkoja pa të në Vlorë. Miqtë e saj më prisnin te kafja e hotelit “Pavarësia”. M’u prish edhe më keq humori nga mungesa e Arjetës. Megjithatë isha i detyruar të vazhdoja sipas programit.
U kthyem për kafe në të dalë të qytetit të Fierit, në kompleksin “Apollon” që menaxhohet nga miku im Sadush Ylli. I telefonova edhe këngëtarit çam Shaban Zeneli dhe ai erdhi menjëherë. Më vonë erdhi edhe biznesmeni Agim Mero dhe të gjithë së bashku u ulëm në një tryezë në lokalin prej xhamarie, përbri gjelbërimit të lulishteve e shelgjeve që rrethonin kompleksin.
Na mirëseardhi Sadushi dhe bashkëshortja e tij, atletja kampione Pavlina Evro. U krijua një atmosferë e këndshme nga bisedat e gjalla rreth kulturës dhe traditave çame, gjë që ma rigjallëroi humorin. Sadush Ylli në çdo bisedë të krijon përshtypjen se është menaxher i lindur. Nuk lë rast pa hedhur ide bashkëpunimi. Në një debat me këngëtarin Shaban Zeneli i sugjeroi që së bashku me këngëtarë të tjerë çamë të vinin për të kënduar edhe në lokalin e tij. Do të rritej numri i klientëve, do të rriteshin edhe fitimet dhe kështu mund të fitonin të dyja palët, ndërkohë që qendra “Apollon” shndërrohej edhe në vatër propogande për kulturën çame. Menaxher i paparë Sadush Ylli, nuk ke ç’i thua tjetër...
Rreth orës dhjetë u nisëm për në Vlorë. Rruga Fier-Vlorë tërë trafik, mezi qarkullohej. Asfalti copë-copë, gropa-gropa e tërë pluhur. E njëjta gjendje edhe nëpër rrugët e qytetit të Vlorës. Të krijohej ideja e një qyteti provincial të lënë pas dore nga njerëzit dhe nga qeveritë, megjithëse i mbipopulluar nga këmbësorë e makina. Fasadat e ndërtesave me suva të rrënuara nga të dy anët e rrugëve sikur pluskonin në pluhur. O Zot! Të dhimbsej Vlora e bregdetit adriatiko-jonian, e katandisur në këtë gjendje të mjeruar si ndonjë qytet i humbur nëpër shkretëtirat e pafundme aziatike.
Rreth orës 11.00 u takuam me thinjoshin Namik Veipi te kafja e Hotel “Pavarësia”, pronë e dy vëllezërve çamë Buçi e Fejzi Serjani. Një godinë me arkitekturë të zgjedhur me shije, siç dinë të zgjedhin e të ndërtojnë veçanërisht çamët. Pak minuta më vonë erdhi edhe Afërdita Veipi, një grua e moshuar që rrezatonte energji si të donte të mos shkëputej kurrë nga një rini e përjetshme. Ishte bashkëshortja e Namik Veipit. Pimë kafe duke shkëmbyer fjalë mirësjelljeje e njohjeje si në gjithë takimet e të saponjohurve, megjithëse atmosfera u ngroh menjëherë si të ishim të njohur të vjetër. Vetëkuptohet, i përkisnim së njëjtës krahine, Çamërisë mëmë. Kishim thithur të njëjtin ajër plot aroma lulesh mesdhetare bregdetare, kishim pirë të njëjtat ujëra burimesh e krojesh, ishim pasardhës të të njëjtave perëndi me në krye Zeusin, që kishin lindur në Çamërinë tonë.
- Do shkojmë të drekojmë matanë Ujit të Ftohtë të Vlorës, në Radhimë, në restorantin “Krela”, pronë e dy vëllezërve labë Kreshnik e Lato Mezura, miqtë tanë, - vendosi aty për aty Namiku dhe unë nuk ia prisha.
Udhëtuam në të dalë të qyetit të Vlorës, drejt Radhimës, nëpër një rrugë me asfaltin gropa-gropa e tërë pluhur, megjithëse vetëm disa dhjetëra metra larg ujëra blu të detit që dallgëzonte lehtas, si të donte të na thoshte se luhatej ende midis dimrit e pranverës...
Kur mbërritëm në Radhimë, midis gjelbërimit të ullinjve e portokalleve, m’u duk se trokitëm në portën e pranverës dhe ajo na hapi dyert e parajsës së saj. Vlora e pluhurosur tashmë sikur kishte mbetur diku larg në territorin e një shkretëtire nga ato që dinë të sajojnë veç dimrat e politikës faraonike shqiptare.
I frymëzuar nga ajo botëz e lulëzuar pranverore, i mora aparatin Lorit nga dora dhe i fotografova Afërditën e Namikun në shumë pamje, herë veças e herë çift, sa midis gjelbërimit nën kaltërsinë e qiellit dhe sa përbri kaltërsisë së detit që dallgëzonte paksa si të donte të debatonte me mua e të më rrëfente për hallet e Vlorës...
Pasi mbarova së fotografuari hymë në restorant dhe drekuam me mish qëngji që mbante aromat e luleve të maleve të Dukatit, përzier me aromat e jodit dhe shijet e kripës që u dërgonin avullimet e shpeshta të ujërave të detit. Biseduam e biseduam e u njohëm më shumë, aq sa unë skicova në kokë karakteret e dy personazheve, të Afërditës dhe Namikut, dhe vendosa se e meritonin të dy të hynin në shkrimin tim, ndryshe nga sugjerimi i Arjetës...
Afërdita, e bija e Zija Mustafait, u lind më 5 qershor 1950, në fshatin Markat të zonës së Konispolit, në një familje të mesme intelektuale. Babai i saj, Zijai, ishte arsimtar dhe jepte mësim fillimisht në Janjar e më vonë në Mursi. Ishin vitet e luftës kundër analfabetizmit dhe ai i ishte përkushtuar me shpirt rrënjosjes së dijeve e kulturës në mendjen e brezit të ri ende të traumatizuar nga luftërat e gjata. Nëna e Afërditës, Hyrije Sulejmani, ishte shtëpiake si shumica e grave çame dikur që u përkushtoheshin rritjes së shumë fëmijëve. Edhe ajo lindi dhe rriti pesë fëmijë, Afërdita më e madhja e tyre. Hyrija ishte e bija e Daut Hoxhës, ish-kryeplaku i fshatit Janjar, atdhetar i nderuar antikomunist që u burgos nga komunistët dhe vdiq në burgun e Gjirokastrës më 1954.
Më 1955 familja e Afërditës u shpërngul në Vlorë. Gjyshja e saj, Hatixheja, një zonjë grua me emër, punoi, jetoi dhe vdiq mes orikumasve si Nënë Tereza e Orikumit. Dhe Afërdita krenohet sot me të. Babai i saj, Zijai, pasi u vendosën në Vlorë, punoi me dinjitet dhe rriti fëmijët duke sakrifikuar për t’i shkolluar me të vetmen thënie në gojë: “Shkolla, e vetmja pasuri”...
Afërdita tregon se arsimin fillor e tetëvjeçar i mori në Vlorë. Edhe shkollën e mesme e mbaroi në këtë qytet, ku hodhi shtat fëmijëria e saj. Pas shkollës së mesme vazhdoi studimet në Universitetin e Tiranës dhe në vitin 1973 u diplomua si inxhiniere ndërtimi, specialiteti hidroteknikë. Pas diplomimit e emëruan në Ndërmarrjen e Bonifikimit ku punoi rreth 7 vjet, më pas në Bankën Bujqësore për 12 vjet, në tatim-taksa për katër vjet dhe më vonë në rruga-ura. Tani, megjithëse në moshë pensioni, punon si eksperte e degës së ALUIZMI-t, Vlorë.
Puna e gjatë si specialiste ndërtimi e ka aftësuar shumë jo vetëm profesionalisht, por e ka shndërruar edhe në një drejtuese me zemër të madhe që ka ndërtuar vazhdimisht marrëdhënie korrekte me kolegët,vartësit dhe tërë të njohurit me të cilët e ka lidhur puna. Afërdita ka krijuar marrëdhënie tejet njerëzore sidomos me bashkatdhetarët saj çamë që kanë mbijetuar me shumë vështirësi në Vlorë, deri sa u bënë një nga faktorët kryesorë të popullsisë vlonjate përkrah vendasve labë. Pikërisht këto raporte ndërnjerëzore, sa profesionale dhe miqësore, e kanë bërë Afërditën një atdhetare të denjë në komunitetin çam të Vlorës.
Afërdita është edhe bashkëshorte e nënë model si shumica e grave çame. Ajo u njoh me Namik Veipin në vitin 1971, kur ai punonte si shef finance në kooperativën e Dukatit. Krijuan familje dhe u bënë me dy fëmijë, djalin, Rezartin, sot 34 vjeç, i diplomuar për elektronikë, punon në Tiranë në kompaninë “Dixhitalb” dhe vajza, Flutura, 32 vjeç, diplomuar për financë, punon në ProCredit Bank.
Namik Sadiku pohon me kokë dhe buzëqesh teksa dëgjon rrëfimin e bashkëshortes së tij. Po vetë Namiku cili është?!... Vetëkuptohet, ana tjetër e “medaljes”- Afërdita... Nëse i referohesh jetës së këtij çifti, vërteton edhe njëherë thënien e një njeriu të famshëm se “pas burrave të mëdhenj gjenden shpesh gra të mëdha”... Të rrallë si Namiku dhe Afërdita...
Namik Veipi u lind në Vlorë më 30 nëntor 1948. Origjina e familjes së tij është një fis atdhetar prej fshatit Varvanj të Çamërisë. Në vitin 1944, pas shpërnguljeve të dhunshme prej genocidit që ushtruan bandat zerviste, familja e tij la pas vatanin, hypën në një anije dhe zbritën në Ksamil. U vendosën për pak kohë në Çukë të Sarandës, pastaj udhëtuan drejt Himarës, por aty i penguan dhe u detyruan të kthehen mbrapsht, udhëtuan drejt Gjirokastrës dhe në vitin 1945 mundën të vendoseshin në Vlorë. Babai i Namikut, Mehmet Veipi, punoi si magazinier, në hall e në punë të vet, si gjithë çamët që dinë t’i përkushtohen me mish e shpirt familjes. Ai rriti dhe edukoi pesë fëmijë, pesë djem. Namiku ishte i dyti i vëllezërve, pas të madhit, Nexhatit. E kaloi fëmijërinë në Vlorë, ku dhe u arsimua. Në vitin 1971 mundi të diplomohej në Universitetin e Tiranës, në degën e financës. Pasi u diplomua e emëruan shef finance në kooperativën e Dukatit për 4 vjet, më vonë për 5 vjet në NB Kotë. Atë periudhë e thirrën në Komitetin Ekzekutiv dhe i thanë se do ta emëronin në Bankën Bujqësore, por në të njëjtën ditë e thirrën edhe në Komitetin e Partisë dhe i thanë se do ta emëronin në kooperativën e Risilisë. Ai kundërshtoi, duke thënë se i kishin dhënë fjalën për në Bankën Bujqësore, por sekretarja e Komitetit të Partisë Jorgjia Peçini ngriti zëri duke thënë se ishte ajo që vendoste dhe ai do të shkonte ku urdhëronte ajo. Namiku u ankua para saj se po i kalonte e tërë jeta në fshat atij dhe gruas. Atëherë sekretarja vendosi të emëronte gruan e tij në Bankën Bujqësore dhe ashtu u bë. Të paktën kishte fituar gruaja e tij, Afërdita...
Kooperativa e Risilisë ishte më e dobëta në rrethin e Vlorës. Ishte periudha kur nuk siguronte dot as të ardhurat për të paguar anëtarët e saj dhe ata po protestonin. Pikërisht në këtë periudhë e emëruan Namik Veipin si shef finance në atë kooperativë. Aty gjeti edhe dy çamë të tjerë, Hidajet Iliazi, shef plani, dhe Xhafer Hania, kryeagronom. Tre çamë në vendin më të vështirë, ose do të fundoseshin edhe ata, ose do ta nxirrnin atë kooperativë nga prapambetja. Dhe falë aftësive të tyre, ata e shndërruan Risilinë në kooperativë të tipit të lartë, me shumë të ardhura. Mbijetuan dhe e fituan betejën si gjithë çamët... Naimi punoi 6 vjet në atë kooperativë, pastaj e emëruan në NB Vlorë, pra, në periudhën 1984-89. Më vonë kaloi si shef finance në Ndërmarrjen e Grumbullimit. Gjatë viteve 1980-92 ai dha mësim edhe në shkollën e mesme ekonomike të Vlorës për nxënësit pa shkëputje nga puna, ku u dallua si një mësues sa i zoti dhe i dashur.
“Në këtë shkollë, - tregon Naimi, - vinin nga e gjithë Shqipëria, vinin edhe nga Saranda e Konispoli. Ata që vinin nga Jugu, sa merrnin vesh se unë isha jugor, nuk më ndaheshin, kërkonin t’i ndihmoja me çdo kusht që ta merrnin shkollën për të mos humbur vendet e punës. Dhe unë i ndihmoja. Mbaj mend njëherë, shkova vonë në shtëpi dhe gjeta aty një vajzë nga fshatrat e Sarandës. E quanin Ollga... Ishte ulur e qanin bashkë me Afërditën për hallet e saj. Sa e pashë të përlotur, e qetësova dhe i thashë se do ta ndihmoja. Dhe e ndihmova. Më vonë u miqësuam edhe familjarisht dhe sa herë shkojmë në Sarandë, Ollga edhe tani del e na pret... Ja kështu e ka jeta”...
Pas vitit 1993, Namik Veipi u shkëput nga puna shtetërore dhe iu përkushtua biznesit si ekspert kontabël i autorizuar. Ai, me përvojën dhe punën e vet plot pasion e përkushtim profesional, është bërë tashmë një ndër ndër ekspertët më të kërkuar. Gëzon respektin e tërë kolegëve dhe të gjithë atyre me të cilët e lidh puna. Të gjithë e mbajnë në gojë si profesorin e tyre...
- Po me problemin çam a je marrë? – e pyeta.
- Fillimisht nga pak. Më shumë është marrë vëllai im i madh, Nexhati. Ai ka qenë edhe në strukturat drejtuese të Shoqatës Politike Atdhetare “Çamëria” në qendër, në Tiranë, dhe këtu në degën e Vlorës, me Bilbil Rakipin e të tjerë...
- Njihesh me Bilbil Rakipin?
- Po, e kam mik!
- Mik e kam edhe unë. Në vitin 2000, kur Shoqata Politike Atdhetare “Çamëria” po shuhej, ai erdhi nga Vlora bashkë me disa të tjerë dha ka këmbëngulur se duhej ringritur shoqata. Më thirri edhe mua dhe më kërkoi që të ndihmoja për ta ringritur, sepse unë kisha kurajë dhe përvojë. Dhe mbaj mend se ishte këmbëngulja e tij që shoqata shpëtoi nga shkatërrimi. Për mua Bilbil Rakipi është atdhetar. E kam theksuar edhe në librin tim “Diplomacia e vetëmohimit”...
- E paske mik edhe ti, i nderuar Shefki?!... Atëherë po i telefonoj të vijë këtu...
Dhe i ra telefonit gjithë qejf. Bilbili iu përgjigj se ishte diku andej nga Kanina bashkë me deputetin çam Dashamir Tahiri... Mund të takoheshim më vonë në Vlorë...
- Thotë se është me Dashin, deputetin tonë, - theksoi Namiku. – Kam punuar edhe unë gjatë zgjedhjeve të kaluara si këshilltar në stafin e deputetit... Ku nuk kemi qenë për vota, në fshatrat më të largëta të Sarandës, në Delvinë, në Konispol... Kë nuk ka ndihmuar Dashi, pa qenë deputet... Pa le tani që është deputet... Unë, të them të drejtën, në periudhën e deputet Dashit jam angazhuar me të gjitha forcat, më parë më pak, jo se nuk e kisha ideal Çamërinë, por u druhesha debateve pa bukë që bëheshin në shoqatë... Debate shterpë, jo ky i majtë e ky i djathtë e më the të thashë... Nuk i duroja dot këto... Tani jam me PDU, pas kryetarit të saj Shpëtim Idrizit dhe pas deputetit Dashamir Tahiri... Ku nuk e kam ndjekur atë... Edhe në Çamëri kemi qenë bashkë... Në fshatin e tij, në Skopiona, dhe në Varfanjin tim... Po të tregoj edhe një shaka të Dashit... Ishim në Volë dhe po shkonim për në Varfanj... Dashi mori në telefon vëllanë tim, Nexhatin, dhe i tha: “O Nexhat, a nuk ma shisni mua për njëqind mijë lek fshatin tuaj, Varfanjin?” Ai ia ktheu se nuk e blen dot se kushton shumë e më shumë... Kur mbërritëm në fshat dhe Dashi pa me sytë e vet se cili ishte Varfanji, e mori përsëri Nexhatin në telefon dhe i dha të drejtë se ai fshat kishte shumë vlera dhe nuk blehej aq lehtë... Unë e dua shumë fshatin tim, kam shkuar disa herë aty, kam filmuar dhe fotografuar, megjithëse një zonjë që banon në shtëpinë tonë, kullë trekatëshe, nuk më ka hapur as portën... I kam sjellë edhe një grusht dheu babait që vdiq me merak dhe ia kam hedhur te varri... Ne kishim shumë prona, kishim edhe dyqan në Gumenicë dhe treqind rrënjë ullinj... Po Çamërinë unë e dua më shumë si vendlindjen e të parëve të mi se sa për pronat...
- Kam shkuar edhe unë me Naimin në Çamëri, - ndërhyri befas Afërdita. - Dhe më është dridhur dora kur xhiroja me kamera para shtëpisë së Naimit. Ndihet edhe në dridhjet e filmit, dridhja e dorës sime... Ishte shumë e dhimbshme të shihje Çamërinë në duart e të tjerëve... Çamëria më bën të përlotem... Kam shkuar disa herë edhe në Markat, në vendlindjen e babait, na ka çuar miku ynë Hysen Hysi nga Saranda, po nuk jam përlotur si në Çamërinë e pushtuar nga të tjerët... Unë jam përlotur para shtëpisë së Naimit, në Varfanj, kurse ky sa herë largohej nga fshati im recitonte me shaka: “O Markat, shkëmb e gur, mos më shkeltë këmba kurrë... Po edhe rrugët e Markatit, gurë-gurë, i bëri me asfalt Ismail Murtaj, kryetari i komunës, miku ynë... Eh, kur do të vijë ajo ditë që ta drejtojnë njerëzit tanë Çamërinë matanë kufirit tonë shtetëror, siç drejtojnë edhe Markatin e Konispolin, pjesë e Çamërisë brenda kufirit shtetëror, - përfundoi ajo.
Pas drekës morëm rrugën e kthimit për në Vlorë. U takova edhe me mikun tim, Bilbil Rakipin, dhe kujtuam së bashku kohët e vështira që ka kaluar herë pas here komuniteti çam për faj të drejtuesve mediokër dhe interesaxhinj që kanë uzurpuar shpesh lidershipin... Diskutuam edhe për çiftin Afërdita e Namik Veipi dhe ramë në një mendje se e meritonin një shkrim të mirë...
Në Fier, rreth orës 6.00 të asaj pasditeje, u takova rishtas me atdhetarin Agim Mero, i cili mbeti i kënaqur nga përkushtimi im për njerëzit e mirë të komunitetit çam.
Më vonë u takova edhe me Arjeta Çumanin. Më pyeti për miqtë e saj. I thashë se më ishte mbushur mendja top që t’i përfshija të dy në shkrim. Tashmë për mua çifti Afërdita dhe Namik Veipi ishin një e të pandarë. Ishin një subjekt...
- Po, - pohoi edhe Arjeta Çumani, - ata janë një çift intelektualësh që plotësojnë mësëmiri njëri-tjetrin përballë sfidave të kohës...
- Dhe e kanë sfiduar kohën, - shtova unë...
Shefki Hysa
Reportazh
Mikja ime Arjeta Çumani një ditë më tha:
- Kam një shoqe shumë të mirë në Vlorë, e cila e meriton një shkrim në revistën "Krahu i shqiponjës" nga ana jote. E quajnë Afërdita Veipi. Është njëkohësisht specialiste e shquar në profesion dhe atdhetare e dalluar.
- Ta prish unë ty?! – i thashë. – Jam gati të shkoj e ta takoj vetë në Vlorë në se ajo nuk ka mundësi të vijë në Tiranë.
- Më mirë të shkosh ti në Vlorë, - sugjeroi Arjeta.
Mendova se do të ishte vërtet gjë e bukur të shkulesha nga rutina dhe të udhëtoja për në Vlorë.
Me të thënë e me të bërë, një të shtunë, herët në mëngjes, mora me vete asistenten time Lorena Uliu, këmbën në makinë dhe u nisëm drejt Vlorës. Ishte ora gjashtë e gjysmë kur dolëm nga Tirana. Shoferi Fatos Osmani ma prishi humorin, sepse më erdhi paksa me vonesë. Të shkretit, mezi i kishte dalë gjumi, megjithëse një natë më parë e kisha paralajmëruar se do të niseshim në orën gjashtë fiks.
Rruga ishte pa shumë trafik dhe ende pa vajtur ora tetë e mëngjesit mbërritëm në Fier. Kur ishim në qendër të qytetit, më telefonoi befas Arjeta dhe më tha se nuk kishte mundësi të vinte se i ishte prishur makina, kështu që duhej të shkoja pa të në Vlorë. Miqtë e saj më prisnin te kafja e hotelit “Pavarësia”. M’u prish edhe më keq humori nga mungesa e Arjetës. Megjithatë isha i detyruar të vazhdoja sipas programit.
U kthyem për kafe në të dalë të qytetit të Fierit, në kompleksin “Apollon” që menaxhohet nga miku im Sadush Ylli. I telefonova edhe këngëtarit çam Shaban Zeneli dhe ai erdhi menjëherë. Më vonë erdhi edhe biznesmeni Agim Mero dhe të gjithë së bashku u ulëm në një tryezë në lokalin prej xhamarie, përbri gjelbërimit të lulishteve e shelgjeve që rrethonin kompleksin.
Na mirëseardhi Sadushi dhe bashkëshortja e tij, atletja kampione Pavlina Evro. U krijua një atmosferë e këndshme nga bisedat e gjalla rreth kulturës dhe traditave çame, gjë që ma rigjallëroi humorin. Sadush Ylli në çdo bisedë të krijon përshtypjen se është menaxher i lindur. Nuk lë rast pa hedhur ide bashkëpunimi. Në një debat me këngëtarin Shaban Zeneli i sugjeroi që së bashku me këngëtarë të tjerë çamë të vinin për të kënduar edhe në lokalin e tij. Do të rritej numri i klientëve, do të rriteshin edhe fitimet dhe kështu mund të fitonin të dyja palët, ndërkohë që qendra “Apollon” shndërrohej edhe në vatër propogande për kulturën çame. Menaxher i paparë Sadush Ylli, nuk ke ç’i thua tjetër...
Rreth orës dhjetë u nisëm për në Vlorë. Rruga Fier-Vlorë tërë trafik, mezi qarkullohej. Asfalti copë-copë, gropa-gropa e tërë pluhur. E njëjta gjendje edhe nëpër rrugët e qytetit të Vlorës. Të krijohej ideja e një qyteti provincial të lënë pas dore nga njerëzit dhe nga qeveritë, megjithëse i mbipopulluar nga këmbësorë e makina. Fasadat e ndërtesave me suva të rrënuara nga të dy anët e rrugëve sikur pluskonin në pluhur. O Zot! Të dhimbsej Vlora e bregdetit adriatiko-jonian, e katandisur në këtë gjendje të mjeruar si ndonjë qytet i humbur nëpër shkretëtirat e pafundme aziatike.
Rreth orës 11.00 u takuam me thinjoshin Namik Veipi te kafja e Hotel “Pavarësia”, pronë e dy vëllezërve çamë Buçi e Fejzi Serjani. Një godinë me arkitekturë të zgjedhur me shije, siç dinë të zgjedhin e të ndërtojnë veçanërisht çamët. Pak minuta më vonë erdhi edhe Afërdita Veipi, një grua e moshuar që rrezatonte energji si të donte të mos shkëputej kurrë nga një rini e përjetshme. Ishte bashkëshortja e Namik Veipit. Pimë kafe duke shkëmbyer fjalë mirësjelljeje e njohjeje si në gjithë takimet e të saponjohurve, megjithëse atmosfera u ngroh menjëherë si të ishim të njohur të vjetër. Vetëkuptohet, i përkisnim së njëjtës krahine, Çamërisë mëmë. Kishim thithur të njëjtin ajër plot aroma lulesh mesdhetare bregdetare, kishim pirë të njëjtat ujëra burimesh e krojesh, ishim pasardhës të të njëjtave perëndi me në krye Zeusin, që kishin lindur në Çamërinë tonë.
- Do shkojmë të drekojmë matanë Ujit të Ftohtë të Vlorës, në Radhimë, në restorantin “Krela”, pronë e dy vëllezërve labë Kreshnik e Lato Mezura, miqtë tanë, - vendosi aty për aty Namiku dhe unë nuk ia prisha.
Udhëtuam në të dalë të qyetit të Vlorës, drejt Radhimës, nëpër një rrugë me asfaltin gropa-gropa e tërë pluhur, megjithëse vetëm disa dhjetëra metra larg ujëra blu të detit që dallgëzonte lehtas, si të donte të na thoshte se luhatej ende midis dimrit e pranverës...
Kur mbërritëm në Radhimë, midis gjelbërimit të ullinjve e portokalleve, m’u duk se trokitëm në portën e pranverës dhe ajo na hapi dyert e parajsës së saj. Vlora e pluhurosur tashmë sikur kishte mbetur diku larg në territorin e një shkretëtire nga ato që dinë të sajojnë veç dimrat e politikës faraonike shqiptare.
I frymëzuar nga ajo botëz e lulëzuar pranverore, i mora aparatin Lorit nga dora dhe i fotografova Afërditën e Namikun në shumë pamje, herë veças e herë çift, sa midis gjelbërimit nën kaltërsinë e qiellit dhe sa përbri kaltërsisë së detit që dallgëzonte paksa si të donte të debatonte me mua e të më rrëfente për hallet e Vlorës...
Pasi mbarova së fotografuari hymë në restorant dhe drekuam me mish qëngji që mbante aromat e luleve të maleve të Dukatit, përzier me aromat e jodit dhe shijet e kripës që u dërgonin avullimet e shpeshta të ujërave të detit. Biseduam e biseduam e u njohëm më shumë, aq sa unë skicova në kokë karakteret e dy personazheve, të Afërditës dhe Namikut, dhe vendosa se e meritonin të dy të hynin në shkrimin tim, ndryshe nga sugjerimi i Arjetës...
Afërdita, e bija e Zija Mustafait, u lind më 5 qershor 1950, në fshatin Markat të zonës së Konispolit, në një familje të mesme intelektuale. Babai i saj, Zijai, ishte arsimtar dhe jepte mësim fillimisht në Janjar e më vonë në Mursi. Ishin vitet e luftës kundër analfabetizmit dhe ai i ishte përkushtuar me shpirt rrënjosjes së dijeve e kulturës në mendjen e brezit të ri ende të traumatizuar nga luftërat e gjata. Nëna e Afërditës, Hyrije Sulejmani, ishte shtëpiake si shumica e grave çame dikur që u përkushtoheshin rritjes së shumë fëmijëve. Edhe ajo lindi dhe rriti pesë fëmijë, Afërdita më e madhja e tyre. Hyrija ishte e bija e Daut Hoxhës, ish-kryeplaku i fshatit Janjar, atdhetar i nderuar antikomunist që u burgos nga komunistët dhe vdiq në burgun e Gjirokastrës më 1954.
Më 1955 familja e Afërditës u shpërngul në Vlorë. Gjyshja e saj, Hatixheja, një zonjë grua me emër, punoi, jetoi dhe vdiq mes orikumasve si Nënë Tereza e Orikumit. Dhe Afërdita krenohet sot me të. Babai i saj, Zijai, pasi u vendosën në Vlorë, punoi me dinjitet dhe rriti fëmijët duke sakrifikuar për t’i shkolluar me të vetmen thënie në gojë: “Shkolla, e vetmja pasuri”...
Afërdita tregon se arsimin fillor e tetëvjeçar i mori në Vlorë. Edhe shkollën e mesme e mbaroi në këtë qytet, ku hodhi shtat fëmijëria e saj. Pas shkollës së mesme vazhdoi studimet në Universitetin e Tiranës dhe në vitin 1973 u diplomua si inxhiniere ndërtimi, specialiteti hidroteknikë. Pas diplomimit e emëruan në Ndërmarrjen e Bonifikimit ku punoi rreth 7 vjet, më pas në Bankën Bujqësore për 12 vjet, në tatim-taksa për katër vjet dhe më vonë në rruga-ura. Tani, megjithëse në moshë pensioni, punon si eksperte e degës së ALUIZMI-t, Vlorë.
Puna e gjatë si specialiste ndërtimi e ka aftësuar shumë jo vetëm profesionalisht, por e ka shndërruar edhe në një drejtuese me zemër të madhe që ka ndërtuar vazhdimisht marrëdhënie korrekte me kolegët,vartësit dhe tërë të njohurit me të cilët e ka lidhur puna. Afërdita ka krijuar marrëdhënie tejet njerëzore sidomos me bashkatdhetarët saj çamë që kanë mbijetuar me shumë vështirësi në Vlorë, deri sa u bënë një nga faktorët kryesorë të popullsisë vlonjate përkrah vendasve labë. Pikërisht këto raporte ndërnjerëzore, sa profesionale dhe miqësore, e kanë bërë Afërditën një atdhetare të denjë në komunitetin çam të Vlorës.
Afërdita është edhe bashkëshorte e nënë model si shumica e grave çame. Ajo u njoh me Namik Veipin në vitin 1971, kur ai punonte si shef finance në kooperativën e Dukatit. Krijuan familje dhe u bënë me dy fëmijë, djalin, Rezartin, sot 34 vjeç, i diplomuar për elektronikë, punon në Tiranë në kompaninë “Dixhitalb” dhe vajza, Flutura, 32 vjeç, diplomuar për financë, punon në ProCredit Bank.
Namik Sadiku pohon me kokë dhe buzëqesh teksa dëgjon rrëfimin e bashkëshortes së tij. Po vetë Namiku cili është?!... Vetëkuptohet, ana tjetër e “medaljes”- Afërdita... Nëse i referohesh jetës së këtij çifti, vërteton edhe njëherë thënien e një njeriu të famshëm se “pas burrave të mëdhenj gjenden shpesh gra të mëdha”... Të rrallë si Namiku dhe Afërdita...
Namik Veipi u lind në Vlorë më 30 nëntor 1948. Origjina e familjes së tij është një fis atdhetar prej fshatit Varvanj të Çamërisë. Në vitin 1944, pas shpërnguljeve të dhunshme prej genocidit që ushtruan bandat zerviste, familja e tij la pas vatanin, hypën në një anije dhe zbritën në Ksamil. U vendosën për pak kohë në Çukë të Sarandës, pastaj udhëtuan drejt Himarës, por aty i penguan dhe u detyruan të kthehen mbrapsht, udhëtuan drejt Gjirokastrës dhe në vitin 1945 mundën të vendoseshin në Vlorë. Babai i Namikut, Mehmet Veipi, punoi si magazinier, në hall e në punë të vet, si gjithë çamët që dinë t’i përkushtohen me mish e shpirt familjes. Ai rriti dhe edukoi pesë fëmijë, pesë djem. Namiku ishte i dyti i vëllezërve, pas të madhit, Nexhatit. E kaloi fëmijërinë në Vlorë, ku dhe u arsimua. Në vitin 1971 mundi të diplomohej në Universitetin e Tiranës, në degën e financës. Pasi u diplomua e emëruan shef finance në kooperativën e Dukatit për 4 vjet, më vonë për 5 vjet në NB Kotë. Atë periudhë e thirrën në Komitetin Ekzekutiv dhe i thanë se do ta emëronin në Bankën Bujqësore, por në të njëjtën ditë e thirrën edhe në Komitetin e Partisë dhe i thanë se do ta emëronin në kooperativën e Risilisë. Ai kundërshtoi, duke thënë se i kishin dhënë fjalën për në Bankën Bujqësore, por sekretarja e Komitetit të Partisë Jorgjia Peçini ngriti zëri duke thënë se ishte ajo që vendoste dhe ai do të shkonte ku urdhëronte ajo. Namiku u ankua para saj se po i kalonte e tërë jeta në fshat atij dhe gruas. Atëherë sekretarja vendosi të emëronte gruan e tij në Bankën Bujqësore dhe ashtu u bë. Të paktën kishte fituar gruaja e tij, Afërdita...
Kooperativa e Risilisë ishte më e dobëta në rrethin e Vlorës. Ishte periudha kur nuk siguronte dot as të ardhurat për të paguar anëtarët e saj dhe ata po protestonin. Pikërisht në këtë periudhë e emëruan Namik Veipin si shef finance në atë kooperativë. Aty gjeti edhe dy çamë të tjerë, Hidajet Iliazi, shef plani, dhe Xhafer Hania, kryeagronom. Tre çamë në vendin më të vështirë, ose do të fundoseshin edhe ata, ose do ta nxirrnin atë kooperativë nga prapambetja. Dhe falë aftësive të tyre, ata e shndërruan Risilinë në kooperativë të tipit të lartë, me shumë të ardhura. Mbijetuan dhe e fituan betejën si gjithë çamët... Naimi punoi 6 vjet në atë kooperativë, pastaj e emëruan në NB Vlorë, pra, në periudhën 1984-89. Më vonë kaloi si shef finance në Ndërmarrjen e Grumbullimit. Gjatë viteve 1980-92 ai dha mësim edhe në shkollën e mesme ekonomike të Vlorës për nxënësit pa shkëputje nga puna, ku u dallua si një mësues sa i zoti dhe i dashur.
“Në këtë shkollë, - tregon Naimi, - vinin nga e gjithë Shqipëria, vinin edhe nga Saranda e Konispoli. Ata që vinin nga Jugu, sa merrnin vesh se unë isha jugor, nuk më ndaheshin, kërkonin t’i ndihmoja me çdo kusht që ta merrnin shkollën për të mos humbur vendet e punës. Dhe unë i ndihmoja. Mbaj mend njëherë, shkova vonë në shtëpi dhe gjeta aty një vajzë nga fshatrat e Sarandës. E quanin Ollga... Ishte ulur e qanin bashkë me Afërditën për hallet e saj. Sa e pashë të përlotur, e qetësova dhe i thashë se do ta ndihmoja. Dhe e ndihmova. Më vonë u miqësuam edhe familjarisht dhe sa herë shkojmë në Sarandë, Ollga edhe tani del e na pret... Ja kështu e ka jeta”...
Pas vitit 1993, Namik Veipi u shkëput nga puna shtetërore dhe iu përkushtua biznesit si ekspert kontabël i autorizuar. Ai, me përvojën dhe punën e vet plot pasion e përkushtim profesional, është bërë tashmë një ndër ndër ekspertët më të kërkuar. Gëzon respektin e tërë kolegëve dhe të gjithë atyre me të cilët e lidh puna. Të gjithë e mbajnë në gojë si profesorin e tyre...
- Po me problemin çam a je marrë? – e pyeta.
- Fillimisht nga pak. Më shumë është marrë vëllai im i madh, Nexhati. Ai ka qenë edhe në strukturat drejtuese të Shoqatës Politike Atdhetare “Çamëria” në qendër, në Tiranë, dhe këtu në degën e Vlorës, me Bilbil Rakipin e të tjerë...
- Njihesh me Bilbil Rakipin?
- Po, e kam mik!
- Mik e kam edhe unë. Në vitin 2000, kur Shoqata Politike Atdhetare “Çamëria” po shuhej, ai erdhi nga Vlora bashkë me disa të tjerë dha ka këmbëngulur se duhej ringritur shoqata. Më thirri edhe mua dhe më kërkoi që të ndihmoja për ta ringritur, sepse unë kisha kurajë dhe përvojë. Dhe mbaj mend se ishte këmbëngulja e tij që shoqata shpëtoi nga shkatërrimi. Për mua Bilbil Rakipi është atdhetar. E kam theksuar edhe në librin tim “Diplomacia e vetëmohimit”...
- E paske mik edhe ti, i nderuar Shefki?!... Atëherë po i telefonoj të vijë këtu...
Dhe i ra telefonit gjithë qejf. Bilbili iu përgjigj se ishte diku andej nga Kanina bashkë me deputetin çam Dashamir Tahiri... Mund të takoheshim më vonë në Vlorë...
- Thotë se është me Dashin, deputetin tonë, - theksoi Namiku. – Kam punuar edhe unë gjatë zgjedhjeve të kaluara si këshilltar në stafin e deputetit... Ku nuk kemi qenë për vota, në fshatrat më të largëta të Sarandës, në Delvinë, në Konispol... Kë nuk ka ndihmuar Dashi, pa qenë deputet... Pa le tani që është deputet... Unë, të them të drejtën, në periudhën e deputet Dashit jam angazhuar me të gjitha forcat, më parë më pak, jo se nuk e kisha ideal Çamërinë, por u druhesha debateve pa bukë që bëheshin në shoqatë... Debate shterpë, jo ky i majtë e ky i djathtë e më the të thashë... Nuk i duroja dot këto... Tani jam me PDU, pas kryetarit të saj Shpëtim Idrizit dhe pas deputetit Dashamir Tahiri... Ku nuk e kam ndjekur atë... Edhe në Çamëri kemi qenë bashkë... Në fshatin e tij, në Skopiona, dhe në Varfanjin tim... Po të tregoj edhe një shaka të Dashit... Ishim në Volë dhe po shkonim për në Varfanj... Dashi mori në telefon vëllanë tim, Nexhatin, dhe i tha: “O Nexhat, a nuk ma shisni mua për njëqind mijë lek fshatin tuaj, Varfanjin?” Ai ia ktheu se nuk e blen dot se kushton shumë e më shumë... Kur mbërritëm në fshat dhe Dashi pa me sytë e vet se cili ishte Varfanji, e mori përsëri Nexhatin në telefon dhe i dha të drejtë se ai fshat kishte shumë vlera dhe nuk blehej aq lehtë... Unë e dua shumë fshatin tim, kam shkuar disa herë aty, kam filmuar dhe fotografuar, megjithëse një zonjë që banon në shtëpinë tonë, kullë trekatëshe, nuk më ka hapur as portën... I kam sjellë edhe një grusht dheu babait që vdiq me merak dhe ia kam hedhur te varri... Ne kishim shumë prona, kishim edhe dyqan në Gumenicë dhe treqind rrënjë ullinj... Po Çamërinë unë e dua më shumë si vendlindjen e të parëve të mi se sa për pronat...
- Kam shkuar edhe unë me Naimin në Çamëri, - ndërhyri befas Afërdita. - Dhe më është dridhur dora kur xhiroja me kamera para shtëpisë së Naimit. Ndihet edhe në dridhjet e filmit, dridhja e dorës sime... Ishte shumë e dhimbshme të shihje Çamërinë në duart e të tjerëve... Çamëria më bën të përlotem... Kam shkuar disa herë edhe në Markat, në vendlindjen e babait, na ka çuar miku ynë Hysen Hysi nga Saranda, po nuk jam përlotur si në Çamërinë e pushtuar nga të tjerët... Unë jam përlotur para shtëpisë së Naimit, në Varfanj, kurse ky sa herë largohej nga fshati im recitonte me shaka: “O Markat, shkëmb e gur, mos më shkeltë këmba kurrë... Po edhe rrugët e Markatit, gurë-gurë, i bëri me asfalt Ismail Murtaj, kryetari i komunës, miku ynë... Eh, kur do të vijë ajo ditë që ta drejtojnë njerëzit tanë Çamërinë matanë kufirit tonë shtetëror, siç drejtojnë edhe Markatin e Konispolin, pjesë e Çamërisë brenda kufirit shtetëror, - përfundoi ajo.
Pas drekës morëm rrugën e kthimit për në Vlorë. U takova edhe me mikun tim, Bilbil Rakipin, dhe kujtuam së bashku kohët e vështira që ka kaluar herë pas here komuniteti çam për faj të drejtuesve mediokër dhe interesaxhinj që kanë uzurpuar shpesh lidershipin... Diskutuam edhe për çiftin Afërdita e Namik Veipi dhe ramë në një mendje se e meritonin një shkrim të mirë...
Në Fier, rreth orës 6.00 të asaj pasditeje, u takova rishtas me atdhetarin Agim Mero, i cili mbeti i kënaqur nga përkushtimi im për njerëzit e mirë të komunitetit çam.
Më vonë u takova edhe me Arjeta Çumanin. Më pyeti për miqtë e saj. I thashë se më ishte mbushur mendja top që t’i përfshija të dy në shkrim. Tashmë për mua çifti Afërdita dhe Namik Veipi ishin një e të pandarë. Ishin një subjekt...
- Po, - pohoi edhe Arjeta Çumani, - ata janë një çift intelektualësh që plotësojnë mësëmiri njëri-tjetrin përballë sfidave të kohës...
- Dhe e kanë sfiduar kohën, - shtova unë...
Shefki Hysa
Thursday, March 18, 2010
Saturday, March 6, 2010
Nën verdiktin e kohës
(Fjalë miqësore
për çamin Edmond Selim Bejko)
Dikur më shkoi ndërmend se më takonte të bëja një shkrim të mirë edhe për mikun tim Edmond Bejkon nga Durrësi. Jam njohur me të pas viteve ’90. Na lidhi ideali i përbashkët: Çamëria. Mondi është një nga djemtë më të flaktë e më të shquar në strukturat drejtuese të komunitetit çam në Durrës. Kur bëhej fjalë për çështjen çame tregohej i gatshëm për të më ndjekur gjithandej mua dhe miqve të mi. Nuk kursehej as moralisht e as financiarisht. Më ka ndjekur sa e sa herë në shumë veprimtari në Tiranë, në Fier e Vlorë, në Sarandë e në Konispol, në Qafëbotë. Mbaj mend se ishte nga të paktët që bashkë me mua e Servet Mehmetin, ish-kryetar i SHPA “Çamëria”, nuk u shmang asnjëherë gjatë atyre ditëve të vështira të fillimvitit 2004, kur përpiqeshim për të bindur deputetët e Kuvendit të Shqipërisë për të hartuar e miratuar një rezolutë për problemin çam.
E hartuam rezolutën, e miratuam edhe në Komisionin Parlamentar për Politikën e Jashtme dhe e rrëzoi në një seancë parlamentare një shumicë deputetësh të së majtës, duke marrë përsipër, dashur a padashur, rolin prej tradhtari ndaj çështjes kombëtare shqiptare. Jo vetëm që e nuk e miratuan rezolutën, por me forcat speciale që rrethonin selinë e Kuvendit të Shqipërisë, gjakosën edhe atdhetarët çamë që protestonin në hyrjen e saj…
Dhe atëherë na dhëmbi shpirti njëlloj si të na e kishin shkelur me zinxirë tankesh…
Pra, tekefundit, ndieja se kisha një detyrim të pashlyer për atdhetarin Edmond Bejko. Para disa ditësh vendosa ta ftoja që të vinte në Tiranë e të bisedonim... Dhe ai erdhi... Jo vetëm... Me kë do thoni ju?!... Me mikun e tij, Tasim Beshon... E kush nuk e njeh në Durrës e në Shqipëri, atdhetarin intelektual Tasim Besho, veçanërisht njerëzit e komunitetit çam?!... Dhe ia kaluam si jo më mirë... Dhe unë gjeta fjalët e duhura për ta portretizuar...
Edmond Selim Bejko u lind më 21 maj 1961 në qytetin e Durrësit në një familje atdhetare me origjinë nga Çamëria. Familja e babait të tij, Selimit, u shpërngul nga Koska në fund të vitit 1944 si shumë çamë të dëbuar përdhunshëm nga zervistët grekë dhe erdhi e u vendos për gjashtë muaj në Shalës të Konispolit (ka banuar edhe në shtëpinë e gjyshërve të mi, jemi edhe tanët, siç tregon vetë Selimi).
Atëherë Selimi ishte 13 vjeç. Babai, Jonuzi, i vdiq në moshën 36 vjeçare dhe la tre fëmijë jetimë, Selimin 13 vjeçar dhe dy djem të tjerë, njëri 7 vjeç e tjetri 6 muaj, të cilët më vonë u vendosën në Durrës, ku banojnë edhe sot.
Selimi në vitin 1960 u martua me Qefnien, vajzën e Et’hem Resulit nga Nista e Çamërisë dhe u lindën tre fëmijë, dy djem dhe një çupë. Pra, Edmondi, më i madhi i fëmijëve, ka një vëlla dhe një motër.
Mondi e kaloi fëmininë në qytetin e Durrësit si shumë djem të tjerë të familjeve muhaxhire çame që mundoheshin të përshtateshin me vendbanimin e ri dhe të rikrijonin pasurinë e tyre nga hiçi. Ai u arsimua në shkollën tetëvjeçare “10 Korriku” dhe në vazhdim në shkollën e mesme të përgjithshme “Gjergj Kastrioti” të qytetit të Durrësit, të cilën e mbaroi në vitin 1979. Ai kreu një vit stazh pune dhe më vonë në vitet 1981-85 u diplomua për inxinier minierash në Fakultetin e Gjeologjisë të Universitetit të Tiranës. Megjithëse e kishte mbaruar gjimnazin me të gjitha notat dhjeta dhe I takonte ta çonin në një degë të preferuar, atë e çuan në fakultetin e Gjeologjisë, pa dëshirën e tij, si fëmijët e shumë familjeve çame të persekutuara nga ish-regjimi komunist. Përkundër këtij qëndrimi absurd, gazeta kryesore e kohës “Zëri i Popullit” në një artikull deklaronte me hipokrizi se ishte një shembull pozitiv edhe për të tjerët, veprimi i Edmond Bejkos, i cili me mesataren dhjetë kishte zgjedhur të bëhej inxhinier minierash me dëshirën e tij, kur e kishte mundësinë të zgjidhte për t’u diplomuar në një degë nga ato më të preferuarat…
Pas përfundimit të universitetit Edmondin e emëruan inxhinier në minierën e Burgut të Spaçit në Mirëditë. Në vendin më të vështirë… Vetëm e vetëm pse ishte çam…
Mond shkoi e filloi punë aty, por, në krye të gjashtë muajve, vendosi ta braktiste detyrën. E gjobitën me 40 mijë lekë, shumë e madhe për kohën dhe e dënuan të punonte dy vjet si punëtor në minierën e Manzës, në Durrës. Veprimi i tij u kritikua ashpër si i pamoralshëm edhe në gazetën “Zëri i Popullit”.
Pasi kreu këtë dënim e emëruan me detyrën shef zone, inxhinier, po në këtë minierë, në Manzë të Durrësit.
Në vitin 1989 u emërua përgjegjës në Impiantin e Pasurimit të Rërave, në Durrës. Në vitin 1993 u emërua drejtor i Bazës së Furnizimit të Ekonomisë Komunale, ndërmarrje nacionale me qendër në Durrës, deri në vitin 1998, kur e larguan nga puna për motive politike.
Pas largimit nga puna shtetërore, ai iu përkushtua biznesit, ndërtoi dhe një lokal nga më të bukurit dhe më të frekuentuarit kundruall detit, në Durrës...
Në vitin 2005, me ardhjen në pushtet të PD, u emërua drejtor i Armos për degën e Durrësit, deri sa kjo ndërmarrje u privatizua në vitin 2009.
Tani Mondi është rikthyer në biznes si ndërtues.
Pas vitit 1990, si u shemb sistemi komunist, Edmond Bejkua iu përkushtua edhe angazhimeve politike. Në vitin 1991 u anëtarësua në PD, u zgjodh edhe kryetar i seksionit të kësaj partie në ndërmarrjen ku punonte. Që në vitin 1991 ai u angazhua edhe në strukturat e Shoqërisë Politike Atdhetare “Çamëria”. Në vitin 1991, bashkë me atdhetarët çamë Mehmet Hoxha, Mero Qerimi dhe Remzi Sulejmani, iu drejtua me një telegram Presidentit Ramiz Alia dhe Ministrit të Jashtëm të asaj kohe, Reiz Malile, që të trajtonin me përparësi problemin çam në takimin me Kryeministrin grek Miçotaqis, ose në të kundërt ta anullonin vizitën e tij në Shqipëri, gjë që tërhoqi edhe vëmendjen e mediave.
Në vitet 1994-98 u zgjodh edhe kryetar i SHPA “Çamëria” për degën e Durrësit. Në vitet 1996-98 u zgodh edhe nënkryetar i përgjithshëm i SHPA “Çamëria”. Në vitet 1997-2000 u zgjodh edhe si anëtar i Këshillit Bashkiak të Bashkisë së Durrësit...
Kudo që ka drejtuar Edmond Bejkua ka spikatur me figurën e tij si përfaqësuer i denjë dhe i vendosur i komunitetit çam, një individualitet i padiskutueshëm me të cilin nuk mund të bësh shaka pa vend, shprehen shumë nga të njohurit tanë të përbashkët...
Tani Mondi ka shpallur kandidaturën për të qenë edhe kryetar i degës së Durrësit për PDU-në, partinë e re që drejtohet nga deputeti Shpëtim Idrizi, një ndër intelektualët dhe politikanët shqiptarë më bindës që përfaqësojnë sot Kuvendin e Shqipërisë... Dhe i ka të gjitha shanset për ta fituar edhe këtë sfidë...
Edmond Bejkon e gjen shpesh me poetin Namik Mane, me të cilin e lidhin kohë të vështira si ato të viteve 1988-90, kur mblidheshin së bashku në baraken e një ofiçine të vjetër dhe diskutonin kokë më kokë nga tre-katër orë në ditë për dëmet që u kishte sjellë regjimi komunist vlerave njerëzore shqiptare. E gjen edhe me Mehmet Hoxhën, biznesmenin e parë çam në Durrës, nga i cili ka mësuar shumë për jetën dhe ekonominë e tregut. Mondi nuk lodhet duke u rrëfyer të gjithëve për vlerat e rralla të Mehmet Hoxhës, ish i burgosur politik në burgun e Spaçit. Midis të tjerash ai rrëfen se njëherë kur ishte 13 vjeç kishte shkuar për ta takuar në burg. Mban mend se i kishte dalë para një fytyrë e shtrembëruar keqas nga një paralizë faciale. Ajo fytyrë që nuk njihej prej shëmtimit, mezi arrinte të shqiptonte: “Mondi i xhaxhit, nuk po më njeh?!”... Mondi ishte zbrapsur i frikësuar. Nuk e besonte dot që personi përballë tij ishte Mehmet Hoxha. Oficeri që vëzhgonte takimin kishte ndërhyrë befas: “Nëse ke ardhur të takosh Mehmet Hoxhën, përpara e ke, ky është”... Atëherë ishin përqafuar dhe Mondi ia kishte shkrepur të qarit...
Pjesën më të madhe të kohës së lirë Mondi e kalon veçanërisht me intelektualin çam Tasim Besho. Shumica e durrsakëve që i njohin nga afër thonë se nuk mbahet mend që kur ata janë miq me njëri-tjetrin. Gjejnë kohë dhe kalojnë edhe pesë-gjashtë orë në ditë me shoku-shokun dhe këshillohen sesi mund t’i shërbejnë sa më mirë të ardhmes së tyre dhe komunitettit çam në Durrës, të cilit i janë përkushtuar shumë. Ideali i tyre i përbashkët: zgjidhja e problemit çam. Në periudha të vështira, siç ishin edhe vitet 1996-1999, Mondi e Tasimi kalonin shumë më tepër kohë me njëri-tjetrin, ndonjëherë edhe e gdhinin në kërkim të zgjidhjeve paqësore që u ofronin personave me gjak të trazuar nga trysnitë e tensionet e mëdha që diktonte veprimtaria e ashpër e forcave politike. Miqësia e tyre është edhe më e madhe sot.
- Profesor Tasimi është modeli njerëzor më i preferuar për mua, - shprehet Mondi. – Sikur më ndriçon udhët e jetës mendja e tij e ndritur, aq sa herë-herë më duket se nuk mund të eci përpara pa të, prandaj jemi edhe miq të pandarë. Fjala vjen, njëherë kur isha kryetar i degës së shoqatës “Çamëria” të Durrësit, Shoqata “Durrësi” organizonte një përvjetor dhe për të më nderuar më thanë mua të flisja i pari, mirëpo unë refuzova me mirësjellje, duke thënë se u takonte vendasve të flisnin të parët, jo ne të ardhurve. Në fakt unë prisja të vinte profesor Tasimi që të këshillohesha me të për ato që do të thosha. Ai nuk erdhi dhe unë, gjithë emocion, dola e u shpreha thjesht pa letër para bashkëqytetarëve durrsakë.
U thashë atyre se unë jam me origjinë nga Çamëria, se jam i ardhur në Durrës dhe si i tillë gjithëçka kam në këtë qytet e kam krijuar me vështirësi të mëdha, me shumë sakrifica nga hiçi. Për këtë arsye e dua shumë Durrësin, ndoshta edhe më shumë se ju që e keni pasur dhe e keni tuajin në jetë të jetëve. Duke e dashur shumë e ndiej se jam pjesë e tij sa edhe ju dhe përpiqem që ai të përparojë sa më shumë, sepse e di më mirë se ju se çdo të thotë humbje. Unë nuk dua më humbje. Unë vij nga dhimbja e humbjes. Të parët e mi humbën vatanin, Çamërinë, të cilën unë dhe bashkatdhetarët e mi çamë na duhet shumë luftë për ta rifituar. Unë dua vetëm fitore. Kam fituar Durrësin, dua të rifitoj edhe Çamërinë, prandaj jam ky që jam që ju më doni dhe më mderoni kaq fort. Ju falemnderit për gjithçka keni bërë e do të bëni edhe për ne, çamët.
Fjala ime u prit me një lumë duartrokitjesh.
- E shikon? E kam thënë unë dhe e përsëris, - ndërhyri plot gjallëri Tasim Beshua, - ky djalë, si shumë të tjerë, është vetë jeta njerëzore me të gjitha ngjyrat, vetë thelbi i saj. Fjala vjen, Bilal Xhaferri, mund të flasësh e të thuash për të shumë gjëra, mund të përcaktosh me detaje se ka qenë shkrimtar i madh, se ka botuar kaq e aq poezi, se ka shkruar kaq e aq tregime nga më të bukurat, se ka shkruar kryeveprën, romanin “Krastakraus”, se ka themeluar e botuar revistën “Krahu i shqiponjës”, në mërgim, në Amerikë, pasi u arratis nga Shqipëria komuniste, se ka qenë antikomunist e disident i madh, etj., etj. Dhe kështu e përshkruan portretin e tij… Po hajde e portretizo djem si Mondi që janë Bilal Xhaferrët e padukshëm të shoqërisë njerëzore, që janë vetë brumi, ngjyra dhe gjallëria e saj… Unë kam një jetë që e njoh Mondin, por nuk e merr me mend, i nderuar Shefki, se sa të vështirë e kam të them ca fjalë për të përkufizuar portretin e tij… Më duket se nuk di ç’të të them për Mondin, është si diçka e paparashikueshme, nuk është as thjesht njeriu i pasioneve e as i kontradiktave të mëdha, është normalja, e vërteta e jetës, një djalë që dashuron dhe urren, që di të punojë egërsisht dhe të bëjë qejf marrëzisht. Po ju tregoj diçka nga e kaluara e tij si për ilustrim. Punonte si drejtues i një ndërmarrjeje që në magazinat e saj kishte gjithëçka i duhej Shqipërisë. Kishte nga qumështi i dallëndyshes, siç thotë një fjalë popullore, gjer edhe mish kanguri. Ishte marsi i vitit 1997, kur ra qeveria dhe Shqipëria përfundoi në anarki. Pronat shtetërore kudo u vodhën e u shkatërruan. Mondi, përkundrazi, e mbrojti. Po si?... Mori një mitraloz dhe e vuri në hyrjen e ndërmarrjes, mori edhe një automatik kallash dhe e vuri në krahë. Thirri edhe ca djem, miq e shokë të vetët me automatikë dhe u shtruan për shtatë palë qejfe duke ngrënë e pirë natë e ditë në roje të magazinave. Krismat nuk pushonin tej e tej qytetit. Vinin hajdutët për të vjedhur dhe Mondi i pyeste se çfarë donin: pije e miqësi apo plumb. Ata që e njihnin (kuptohet që e njihnin shumica) shtroheshin e hanin e pinin bashkë me Mondin e pastaj largoheshin si miq, ndonjë që nuk e njihte dhe tentonte të afrohej si bandit, mjaftonnin ca të shtëna në ajër dhe ndonjë dorë dru kurrizit që të largohej me vrap kokulur, duke kuptuar se ai vend kishte zot Edmond Bejkon. Dhe kështu Mondi e ruajti ndërmarrjen e vet... Më vonë, kur u ringrit qeveria, kujtohen ata të ministrisë të dërgojnë ca revizorë për të inventarizuar gjendjen e ndërmarrjes... Mondi, vetëkuptohet, i priti gjithë dashuri... Ata kërko këtë e atë faturë, fletëhyrje e fletëdajle, e Mondi na. Ata kontrollo e kontrollo sa u lodhën për të gjetur ndonjë shkelje e Mondi qeshte. Në fund u tha:
“O miq, doni ndonjë drekë të mirë, të hamë e të pimë e të bëjmë qejf e të ndahemi si miq apo doni ndonjë dru të mirë kurrizit?... Mos më merrni gjë për budalla mua? Po të doja të vidhja magazinat e ndërrmarrjes që drejtoj, do ta kisha djegur dogumentacionin gjatë trazirave dhe do të kisha vjedhur gjithçka si shumë të tjerë dhe ju do të kishtit gjetur vetëm hirin këtu dhe mua nuk do të më hynte asnjë gjemb në këmbë”...
Ata qeshën dhe ia kthyen:
“Duam të hamë e të pimë dhe të lumtë që e ruajte pasurinë e shtetit, pasurinë e të gjithë shqiptarëve”...
Dhe e festuan së bashku faktin që ndërmarrja kishte mbijetuar në sajë të vendosmërisë së Edmond Bejkos. Ja, ky është Mondi ynë, një hero i heshtur... Po të tregoj një rast tjetër, i nderuar Shefki. Më 1996 kandidonte një shoqja jonë për deputete. Vetëkuptohet me shpenzimet e Mondit. Ishim të gjithë të shqetësuar. Situata u acarua sidomos ditën e zgjedhjeve. PS papritur vendosi të tërhiqte komisionerët nga qendrat e votimeve. Do të bëhej një trazirë që s’do ta merrte vesh i pari të dytin. Dhe e gjitha kjo për pesë pare spec, sepse në Durrës ka mirëkuptim midis palëve. Nuk ka acarime politike aq të mëdha si në zona të tjera. Mondi pa njërin nga komisionerët që kishte dalë e rrinte në shkallë. Iu afrua rëndë-rëndë dhe me qetësi i tha:
“Të të hedh nga shkallët apo të të jap kohë sa të kthehesh në qendër të votimit?!”...
Tjetri e vuri re dhe, mesa kuptohet, duke e ditur se me Mondin nuk bëhet shaka kur është fjala për të vërtetën dhe drejtësinë e gjërave,u rikthye pa fjalë në krye të detyrës dhe procesi eci si në vaj. Durrësi nuk pati probleme në sajë të mirëkuptimit njerëzor e politik midis palëve...
Gjatë trazirave të 1997, kur ra qeveria dhe vendi degradoi në anarki, durrsakët panë se Mondi ishte nga të vetmit djem që e mbrojti pasurinë e përbashkët me jetën e vet, prandaj i besuan edhe detyrën si anëtar i Komitetit të Shpëtimit Kombëtar, organizëm që vërtet funksionoi përkohësisht, por pati atribute pushteti e qeverie dhe lozi një rol të madh për pajtimin mes palëve të acaruara politikisht. Pra,djem me integritet, si Mondi, ruajtën ekuilibrat e brishtë të marrëdhënieve ndërqytetare dhe vendi ynë i shpëtoi për bukuri katastrofës që i kishte përgatitur politika e mbrapshtë e kësaj klase politike ende të papjekur e të papërgjegjshme për fatet e kombit shqiptar...
Ç’të të them tjetër?!... Mund të rri gjithë natën e të të tregoj lloj-lloj shembujsh për të ilustruar figurën e mikut tonë Edmond Bejko. I nderuar Shefki Hysa, besoj se ke dëgjuar edhe nga të tjerat për bëmat e këtij heroit tonë të pabujë dhe do të ishte e tepërt të të lodhja më kot me një sasi të madhe episodesh, kur edhe kaq mjafton që shija e mendjes sate të “degustojë” vlerat e mirëfillta të këtij subjekti... Do të ishte njësoj si të detyroje një ekspert degustimi vere të pinte me zor një fuçi të tërë, kur dihet se atij i mjafton një gllënkë për të vlerësuar cilësinë e saj... Besoj se edhe lexuesit do më kuptojnë dhe do t’i japin notën që meriton figurës së Edmond Bejkos edhe përmes këtij rrëfimit tim të vogël e të varfër... Desh harrova... Po shtoj edhe diçka se Mondi tashmë është babai i dy fëmijëve: vajza, Tisiana 17 vjeç dhe djali, Aldo 14 vjeç... Dhe tjetra: sa e herë e merr gruaja në telefon, ky i paudhi e siguron të flejë e qetë duke i thënë se është me profesor Tasimin... Dhe ajo e shkreta ka besim se unë nuk e lë Mondin të bëjë paudhësira... Më beso edhe ti, se nuk e lë vërtet të rrëshqasë në dërrasë të kalbur...
I nderuar lexues, a mund të besohet fjala e Tasim Beshos në përshkrimin e karakteristikave të personazhit tim Edmond Bejkos?!... edhe unë nuk e di saktësisht... Megjithatë mund t’ju pohoj me siguri se janë edhe shumë miq të mi në Durrës e gjetkë që kanë thënë e vazhdojnë të thonë edhe sot e kësaj dite fjalë të bukura për Mondin... Kjo lloj “rrufe”, për fat të keq a të mirë, nuk e di, më ka zënë edhe mua...
Sidoqoftë le t’ia lemë kohës gjykimin e fundit... Gjykatës më të mirë se koha nuk ka... Verdikti i saj është i pavdekshëm...
Shefki Hysa
(Fjalë miqësore
për çamin Edmond Selim Bejko)
Dikur më shkoi ndërmend se më takonte të bëja një shkrim të mirë edhe për mikun tim Edmond Bejkon nga Durrësi. Jam njohur me të pas viteve ’90. Na lidhi ideali i përbashkët: Çamëria. Mondi është një nga djemtë më të flaktë e më të shquar në strukturat drejtuese të komunitetit çam në Durrës. Kur bëhej fjalë për çështjen çame tregohej i gatshëm për të më ndjekur gjithandej mua dhe miqve të mi. Nuk kursehej as moralisht e as financiarisht. Më ka ndjekur sa e sa herë në shumë veprimtari në Tiranë, në Fier e Vlorë, në Sarandë e në Konispol, në Qafëbotë. Mbaj mend se ishte nga të paktët që bashkë me mua e Servet Mehmetin, ish-kryetar i SHPA “Çamëria”, nuk u shmang asnjëherë gjatë atyre ditëve të vështira të fillimvitit 2004, kur përpiqeshim për të bindur deputetët e Kuvendit të Shqipërisë për të hartuar e miratuar një rezolutë për problemin çam.
E hartuam rezolutën, e miratuam edhe në Komisionin Parlamentar për Politikën e Jashtme dhe e rrëzoi në një seancë parlamentare një shumicë deputetësh të së majtës, duke marrë përsipër, dashur a padashur, rolin prej tradhtari ndaj çështjes kombëtare shqiptare. Jo vetëm që e nuk e miratuan rezolutën, por me forcat speciale që rrethonin selinë e Kuvendit të Shqipërisë, gjakosën edhe atdhetarët çamë që protestonin në hyrjen e saj…
Dhe atëherë na dhëmbi shpirti njëlloj si të na e kishin shkelur me zinxirë tankesh…
Pra, tekefundit, ndieja se kisha një detyrim të pashlyer për atdhetarin Edmond Bejko. Para disa ditësh vendosa ta ftoja që të vinte në Tiranë e të bisedonim... Dhe ai erdhi... Jo vetëm... Me kë do thoni ju?!... Me mikun e tij, Tasim Beshon... E kush nuk e njeh në Durrës e në Shqipëri, atdhetarin intelektual Tasim Besho, veçanërisht njerëzit e komunitetit çam?!... Dhe ia kaluam si jo më mirë... Dhe unë gjeta fjalët e duhura për ta portretizuar...
Edmond Selim Bejko u lind më 21 maj 1961 në qytetin e Durrësit në një familje atdhetare me origjinë nga Çamëria. Familja e babait të tij, Selimit, u shpërngul nga Koska në fund të vitit 1944 si shumë çamë të dëbuar përdhunshëm nga zervistët grekë dhe erdhi e u vendos për gjashtë muaj në Shalës të Konispolit (ka banuar edhe në shtëpinë e gjyshërve të mi, jemi edhe tanët, siç tregon vetë Selimi).
Atëherë Selimi ishte 13 vjeç. Babai, Jonuzi, i vdiq në moshën 36 vjeçare dhe la tre fëmijë jetimë, Selimin 13 vjeçar dhe dy djem të tjerë, njëri 7 vjeç e tjetri 6 muaj, të cilët më vonë u vendosën në Durrës, ku banojnë edhe sot.
Selimi në vitin 1960 u martua me Qefnien, vajzën e Et’hem Resulit nga Nista e Çamërisë dhe u lindën tre fëmijë, dy djem dhe një çupë. Pra, Edmondi, më i madhi i fëmijëve, ka një vëlla dhe një motër.
Mondi e kaloi fëmininë në qytetin e Durrësit si shumë djem të tjerë të familjeve muhaxhire çame që mundoheshin të përshtateshin me vendbanimin e ri dhe të rikrijonin pasurinë e tyre nga hiçi. Ai u arsimua në shkollën tetëvjeçare “10 Korriku” dhe në vazhdim në shkollën e mesme të përgjithshme “Gjergj Kastrioti” të qytetit të Durrësit, të cilën e mbaroi në vitin 1979. Ai kreu një vit stazh pune dhe më vonë në vitet 1981-85 u diplomua për inxinier minierash në Fakultetin e Gjeologjisë të Universitetit të Tiranës. Megjithëse e kishte mbaruar gjimnazin me të gjitha notat dhjeta dhe I takonte ta çonin në një degë të preferuar, atë e çuan në fakultetin e Gjeologjisë, pa dëshirën e tij, si fëmijët e shumë familjeve çame të persekutuara nga ish-regjimi komunist. Përkundër këtij qëndrimi absurd, gazeta kryesore e kohës “Zëri i Popullit” në një artikull deklaronte me hipokrizi se ishte një shembull pozitiv edhe për të tjerët, veprimi i Edmond Bejkos, i cili me mesataren dhjetë kishte zgjedhur të bëhej inxhinier minierash me dëshirën e tij, kur e kishte mundësinë të zgjidhte për t’u diplomuar në një degë nga ato më të preferuarat…
Pas përfundimit të universitetit Edmondin e emëruan inxhinier në minierën e Burgut të Spaçit në Mirëditë. Në vendin më të vështirë… Vetëm e vetëm pse ishte çam…
Mond shkoi e filloi punë aty, por, në krye të gjashtë muajve, vendosi ta braktiste detyrën. E gjobitën me 40 mijë lekë, shumë e madhe për kohën dhe e dënuan të punonte dy vjet si punëtor në minierën e Manzës, në Durrës. Veprimi i tij u kritikua ashpër si i pamoralshëm edhe në gazetën “Zëri i Popullit”.
Pasi kreu këtë dënim e emëruan me detyrën shef zone, inxhinier, po në këtë minierë, në Manzë të Durrësit.
Në vitin 1989 u emërua përgjegjës në Impiantin e Pasurimit të Rërave, në Durrës. Në vitin 1993 u emërua drejtor i Bazës së Furnizimit të Ekonomisë Komunale, ndërmarrje nacionale me qendër në Durrës, deri në vitin 1998, kur e larguan nga puna për motive politike.
Pas largimit nga puna shtetërore, ai iu përkushtua biznesit, ndërtoi dhe një lokal nga më të bukurit dhe më të frekuentuarit kundruall detit, në Durrës...
Në vitin 2005, me ardhjen në pushtet të PD, u emërua drejtor i Armos për degën e Durrësit, deri sa kjo ndërmarrje u privatizua në vitin 2009.
Tani Mondi është rikthyer në biznes si ndërtues.
Pas vitit 1990, si u shemb sistemi komunist, Edmond Bejkua iu përkushtua edhe angazhimeve politike. Në vitin 1991 u anëtarësua në PD, u zgjodh edhe kryetar i seksionit të kësaj partie në ndërmarrjen ku punonte. Që në vitin 1991 ai u angazhua edhe në strukturat e Shoqërisë Politike Atdhetare “Çamëria”. Në vitin 1991, bashkë me atdhetarët çamë Mehmet Hoxha, Mero Qerimi dhe Remzi Sulejmani, iu drejtua me një telegram Presidentit Ramiz Alia dhe Ministrit të Jashtëm të asaj kohe, Reiz Malile, që të trajtonin me përparësi problemin çam në takimin me Kryeministrin grek Miçotaqis, ose në të kundërt ta anullonin vizitën e tij në Shqipëri, gjë që tërhoqi edhe vëmendjen e mediave.
Në vitet 1994-98 u zgjodh edhe kryetar i SHPA “Çamëria” për degën e Durrësit. Në vitet 1996-98 u zgodh edhe nënkryetar i përgjithshëm i SHPA “Çamëria”. Në vitet 1997-2000 u zgjodh edhe si anëtar i Këshillit Bashkiak të Bashkisë së Durrësit...
Kudo që ka drejtuar Edmond Bejkua ka spikatur me figurën e tij si përfaqësuer i denjë dhe i vendosur i komunitetit çam, një individualitet i padiskutueshëm me të cilin nuk mund të bësh shaka pa vend, shprehen shumë nga të njohurit tanë të përbashkët...
Tani Mondi ka shpallur kandidaturën për të qenë edhe kryetar i degës së Durrësit për PDU-në, partinë e re që drejtohet nga deputeti Shpëtim Idrizi, një ndër intelektualët dhe politikanët shqiptarë më bindës që përfaqësojnë sot Kuvendin e Shqipërisë... Dhe i ka të gjitha shanset për ta fituar edhe këtë sfidë...
Edmond Bejkon e gjen shpesh me poetin Namik Mane, me të cilin e lidhin kohë të vështira si ato të viteve 1988-90, kur mblidheshin së bashku në baraken e një ofiçine të vjetër dhe diskutonin kokë më kokë nga tre-katër orë në ditë për dëmet që u kishte sjellë regjimi komunist vlerave njerëzore shqiptare. E gjen edhe me Mehmet Hoxhën, biznesmenin e parë çam në Durrës, nga i cili ka mësuar shumë për jetën dhe ekonominë e tregut. Mondi nuk lodhet duke u rrëfyer të gjithëve për vlerat e rralla të Mehmet Hoxhës, ish i burgosur politik në burgun e Spaçit. Midis të tjerash ai rrëfen se njëherë kur ishte 13 vjeç kishte shkuar për ta takuar në burg. Mban mend se i kishte dalë para një fytyrë e shtrembëruar keqas nga një paralizë faciale. Ajo fytyrë që nuk njihej prej shëmtimit, mezi arrinte të shqiptonte: “Mondi i xhaxhit, nuk po më njeh?!”... Mondi ishte zbrapsur i frikësuar. Nuk e besonte dot që personi përballë tij ishte Mehmet Hoxha. Oficeri që vëzhgonte takimin kishte ndërhyrë befas: “Nëse ke ardhur të takosh Mehmet Hoxhën, përpara e ke, ky është”... Atëherë ishin përqafuar dhe Mondi ia kishte shkrepur të qarit...
Pjesën më të madhe të kohës së lirë Mondi e kalon veçanërisht me intelektualin çam Tasim Besho. Shumica e durrsakëve që i njohin nga afër thonë se nuk mbahet mend që kur ata janë miq me njëri-tjetrin. Gjejnë kohë dhe kalojnë edhe pesë-gjashtë orë në ditë me shoku-shokun dhe këshillohen sesi mund t’i shërbejnë sa më mirë të ardhmes së tyre dhe komunitettit çam në Durrës, të cilit i janë përkushtuar shumë. Ideali i tyre i përbashkët: zgjidhja e problemit çam. Në periudha të vështira, siç ishin edhe vitet 1996-1999, Mondi e Tasimi kalonin shumë më tepër kohë me njëri-tjetrin, ndonjëherë edhe e gdhinin në kërkim të zgjidhjeve paqësore që u ofronin personave me gjak të trazuar nga trysnitë e tensionet e mëdha që diktonte veprimtaria e ashpër e forcave politike. Miqësia e tyre është edhe më e madhe sot.
- Profesor Tasimi është modeli njerëzor më i preferuar për mua, - shprehet Mondi. – Sikur më ndriçon udhët e jetës mendja e tij e ndritur, aq sa herë-herë më duket se nuk mund të eci përpara pa të, prandaj jemi edhe miq të pandarë. Fjala vjen, njëherë kur isha kryetar i degës së shoqatës “Çamëria” të Durrësit, Shoqata “Durrësi” organizonte një përvjetor dhe për të më nderuar më thanë mua të flisja i pari, mirëpo unë refuzova me mirësjellje, duke thënë se u takonte vendasve të flisnin të parët, jo ne të ardhurve. Në fakt unë prisja të vinte profesor Tasimi që të këshillohesha me të për ato që do të thosha. Ai nuk erdhi dhe unë, gjithë emocion, dola e u shpreha thjesht pa letër para bashkëqytetarëve durrsakë.
U thashë atyre se unë jam me origjinë nga Çamëria, se jam i ardhur në Durrës dhe si i tillë gjithëçka kam në këtë qytet e kam krijuar me vështirësi të mëdha, me shumë sakrifica nga hiçi. Për këtë arsye e dua shumë Durrësin, ndoshta edhe më shumë se ju që e keni pasur dhe e keni tuajin në jetë të jetëve. Duke e dashur shumë e ndiej se jam pjesë e tij sa edhe ju dhe përpiqem që ai të përparojë sa më shumë, sepse e di më mirë se ju se çdo të thotë humbje. Unë nuk dua më humbje. Unë vij nga dhimbja e humbjes. Të parët e mi humbën vatanin, Çamërinë, të cilën unë dhe bashkatdhetarët e mi çamë na duhet shumë luftë për ta rifituar. Unë dua vetëm fitore. Kam fituar Durrësin, dua të rifitoj edhe Çamërinë, prandaj jam ky që jam që ju më doni dhe më mderoni kaq fort. Ju falemnderit për gjithçka keni bërë e do të bëni edhe për ne, çamët.
Fjala ime u prit me një lumë duartrokitjesh.
- E shikon? E kam thënë unë dhe e përsëris, - ndërhyri plot gjallëri Tasim Beshua, - ky djalë, si shumë të tjerë, është vetë jeta njerëzore me të gjitha ngjyrat, vetë thelbi i saj. Fjala vjen, Bilal Xhaferri, mund të flasësh e të thuash për të shumë gjëra, mund të përcaktosh me detaje se ka qenë shkrimtar i madh, se ka botuar kaq e aq poezi, se ka shkruar kaq e aq tregime nga më të bukurat, se ka shkruar kryeveprën, romanin “Krastakraus”, se ka themeluar e botuar revistën “Krahu i shqiponjës”, në mërgim, në Amerikë, pasi u arratis nga Shqipëria komuniste, se ka qenë antikomunist e disident i madh, etj., etj. Dhe kështu e përshkruan portretin e tij… Po hajde e portretizo djem si Mondi që janë Bilal Xhaferrët e padukshëm të shoqërisë njerëzore, që janë vetë brumi, ngjyra dhe gjallëria e saj… Unë kam një jetë që e njoh Mondin, por nuk e merr me mend, i nderuar Shefki, se sa të vështirë e kam të them ca fjalë për të përkufizuar portretin e tij… Më duket se nuk di ç’të të them për Mondin, është si diçka e paparashikueshme, nuk është as thjesht njeriu i pasioneve e as i kontradiktave të mëdha, është normalja, e vërteta e jetës, një djalë që dashuron dhe urren, që di të punojë egërsisht dhe të bëjë qejf marrëzisht. Po ju tregoj diçka nga e kaluara e tij si për ilustrim. Punonte si drejtues i një ndërmarrjeje që në magazinat e saj kishte gjithëçka i duhej Shqipërisë. Kishte nga qumështi i dallëndyshes, siç thotë një fjalë popullore, gjer edhe mish kanguri. Ishte marsi i vitit 1997, kur ra qeveria dhe Shqipëria përfundoi në anarki. Pronat shtetërore kudo u vodhën e u shkatërruan. Mondi, përkundrazi, e mbrojti. Po si?... Mori një mitraloz dhe e vuri në hyrjen e ndërmarrjes, mori edhe një automatik kallash dhe e vuri në krahë. Thirri edhe ca djem, miq e shokë të vetët me automatikë dhe u shtruan për shtatë palë qejfe duke ngrënë e pirë natë e ditë në roje të magazinave. Krismat nuk pushonin tej e tej qytetit. Vinin hajdutët për të vjedhur dhe Mondi i pyeste se çfarë donin: pije e miqësi apo plumb. Ata që e njihnin (kuptohet që e njihnin shumica) shtroheshin e hanin e pinin bashkë me Mondin e pastaj largoheshin si miq, ndonjë që nuk e njihte dhe tentonte të afrohej si bandit, mjaftonnin ca të shtëna në ajër dhe ndonjë dorë dru kurrizit që të largohej me vrap kokulur, duke kuptuar se ai vend kishte zot Edmond Bejkon. Dhe kështu Mondi e ruajti ndërmarrjen e vet... Më vonë, kur u ringrit qeveria, kujtohen ata të ministrisë të dërgojnë ca revizorë për të inventarizuar gjendjen e ndërmarrjes... Mondi, vetëkuptohet, i priti gjithë dashuri... Ata kërko këtë e atë faturë, fletëhyrje e fletëdajle, e Mondi na. Ata kontrollo e kontrollo sa u lodhën për të gjetur ndonjë shkelje e Mondi qeshte. Në fund u tha:
“O miq, doni ndonjë drekë të mirë, të hamë e të pimë e të bëjmë qejf e të ndahemi si miq apo doni ndonjë dru të mirë kurrizit?... Mos më merrni gjë për budalla mua? Po të doja të vidhja magazinat e ndërrmarrjes që drejtoj, do ta kisha djegur dogumentacionin gjatë trazirave dhe do të kisha vjedhur gjithçka si shumë të tjerë dhe ju do të kishtit gjetur vetëm hirin këtu dhe mua nuk do të më hynte asnjë gjemb në këmbë”...
Ata qeshën dhe ia kthyen:
“Duam të hamë e të pimë dhe të lumtë që e ruajte pasurinë e shtetit, pasurinë e të gjithë shqiptarëve”...
Dhe e festuan së bashku faktin që ndërmarrja kishte mbijetuar në sajë të vendosmërisë së Edmond Bejkos. Ja, ky është Mondi ynë, një hero i heshtur... Po të tregoj një rast tjetër, i nderuar Shefki. Më 1996 kandidonte një shoqja jonë për deputete. Vetëkuptohet me shpenzimet e Mondit. Ishim të gjithë të shqetësuar. Situata u acarua sidomos ditën e zgjedhjeve. PS papritur vendosi të tërhiqte komisionerët nga qendrat e votimeve. Do të bëhej një trazirë që s’do ta merrte vesh i pari të dytin. Dhe e gjitha kjo për pesë pare spec, sepse në Durrës ka mirëkuptim midis palëve. Nuk ka acarime politike aq të mëdha si në zona të tjera. Mondi pa njërin nga komisionerët që kishte dalë e rrinte në shkallë. Iu afrua rëndë-rëndë dhe me qetësi i tha:
“Të të hedh nga shkallët apo të të jap kohë sa të kthehesh në qendër të votimit?!”...
Tjetri e vuri re dhe, mesa kuptohet, duke e ditur se me Mondin nuk bëhet shaka kur është fjala për të vërtetën dhe drejtësinë e gjërave,u rikthye pa fjalë në krye të detyrës dhe procesi eci si në vaj. Durrësi nuk pati probleme në sajë të mirëkuptimit njerëzor e politik midis palëve...
Gjatë trazirave të 1997, kur ra qeveria dhe vendi degradoi në anarki, durrsakët panë se Mondi ishte nga të vetmit djem që e mbrojti pasurinë e përbashkët me jetën e vet, prandaj i besuan edhe detyrën si anëtar i Komitetit të Shpëtimit Kombëtar, organizëm që vërtet funksionoi përkohësisht, por pati atribute pushteti e qeverie dhe lozi një rol të madh për pajtimin mes palëve të acaruara politikisht. Pra,djem me integritet, si Mondi, ruajtën ekuilibrat e brishtë të marrëdhënieve ndërqytetare dhe vendi ynë i shpëtoi për bukuri katastrofës që i kishte përgatitur politika e mbrapshtë e kësaj klase politike ende të papjekur e të papërgjegjshme për fatet e kombit shqiptar...
Ç’të të them tjetër?!... Mund të rri gjithë natën e të të tregoj lloj-lloj shembujsh për të ilustruar figurën e mikut tonë Edmond Bejko. I nderuar Shefki Hysa, besoj se ke dëgjuar edhe nga të tjerat për bëmat e këtij heroit tonë të pabujë dhe do të ishte e tepërt të të lodhja më kot me një sasi të madhe episodesh, kur edhe kaq mjafton që shija e mendjes sate të “degustojë” vlerat e mirëfillta të këtij subjekti... Do të ishte njësoj si të detyroje një ekspert degustimi vere të pinte me zor një fuçi të tërë, kur dihet se atij i mjafton një gllënkë për të vlerësuar cilësinë e saj... Besoj se edhe lexuesit do më kuptojnë dhe do t’i japin notën që meriton figurës së Edmond Bejkos edhe përmes këtij rrëfimit tim të vogël e të varfër... Desh harrova... Po shtoj edhe diçka se Mondi tashmë është babai i dy fëmijëve: vajza, Tisiana 17 vjeç dhe djali, Aldo 14 vjeç... Dhe tjetra: sa e herë e merr gruaja në telefon, ky i paudhi e siguron të flejë e qetë duke i thënë se është me profesor Tasimin... Dhe ajo e shkreta ka besim se unë nuk e lë Mondin të bëjë paudhësira... Më beso edhe ti, se nuk e lë vërtet të rrëshqasë në dërrasë të kalbur...
I nderuar lexues, a mund të besohet fjala e Tasim Beshos në përshkrimin e karakteristikave të personazhit tim Edmond Bejkos?!... edhe unë nuk e di saktësisht... Megjithatë mund t’ju pohoj me siguri se janë edhe shumë miq të mi në Durrës e gjetkë që kanë thënë e vazhdojnë të thonë edhe sot e kësaj dite fjalë të bukura për Mondin... Kjo lloj “rrufe”, për fat të keq a të mirë, nuk e di, më ka zënë edhe mua...
Sidoqoftë le t’ia lemë kohës gjykimin e fundit... Gjykatës më të mirë se koha nuk ka... Verdikti i saj është i pavdekshëm...
Shefki Hysa
Monday, February 15, 2010
Nga Krenar Lasko
Jam një djalë Çamërie
Jam shqipëtar Shqipërie,
Aromë mbaj Çamërie.
Më krren mall, këmb’ e krye,
Për legjenda gjyshërie.
Ç’isht një fllad flori i artë,
Më drithëron zemrën e ngratë.
Me jep hov djalërie,
Se jam bir Çamërie
E në gji ruaj një hartë,
Ku të parët m’u bënë baltë,
Ku mbenë varret përvëluar,
Ku djeg ferr lot i malluar,
Për vatanë nga sitë larguar.
Historia na mërgoi,
Larg prej sirit dritën çoi.
Foshnjë mbetmë këtu jetimë,
Nana jonë, atje robinë!
Tokë amë, tokë atë,
E bekuar dhe e begatë,
Ninanullë e ëndrrës sime,
Me gjak shkruar ndër kujtime,
Je ti, Çamëria ime...
Krenar Lasko
Jam një djalë Çamërie
Jam shqipëtar Shqipërie,
Aromë mbaj Çamërie.
Më krren mall, këmb’ e krye,
Për legjenda gjyshërie.
Ç’isht një fllad flori i artë,
Më drithëron zemrën e ngratë.
Me jep hov djalërie,
Se jam bir Çamërie
E në gji ruaj një hartë,
Ku të parët m’u bënë baltë,
Ku mbenë varret përvëluar,
Ku djeg ferr lot i malluar,
Për vatanë nga sitë larguar.
Historia na mërgoi,
Larg prej sirit dritën çoi.
Foshnjë mbetmë këtu jetimë,
Nana jonë, atje robinë!
Tokë amë, tokë atë,
E bekuar dhe e begatë,
Ninanullë e ëndrrës sime,
Me gjak shkruar ndër kujtime,
Je ti, Çamëria ime...
Krenar Lasko
Friday, January 8, 2010
Blerina Sadiku
Kështu, dy fëmijët e Namik Sadikut, me dëshirën e tyre, të nxitur edhe nga puna e frytshme e babait, u arsimuan dhe vazhdojnë të arsimohen në degët e financës dhe turizmit. Blerina, vajza e tij, përfundoi studimet në fakultetin e shkencave sociale dhe humane pranë Universitetit të New Yorkut, në Tiranë, në degën Shkenca Politike dhe Marrëdhënie Ndërkombëtare dhe në fakultetin Juridik të Universitetit Kristal. Gjithashtu ajo është në përfundim të një Masteri MBA Banking me program të “Institute Universitaire Kurt Bosch” pranë Universitetit të New Yorkut.
Blerina Sadiku ndjehet krenare që është çame dhe këtë e tregoi edhe me temën “Diplomacia shqiptare dhe ajo greke për çështjen çame”, të cilën e ka zgjedhur për ta trajtuar me dëshirën e saj. Ajo është vlerësuar vazhdimisht me notën shkëlqyeshëm në çdo detyrë që i ka vënë vetes.
Tani Blerina Sadiku punon në Bankën e Shqipërisë...
Skënder Hasani
Kështu, dy fëmijët e Namik Sadikut, me dëshirën e tyre, të nxitur edhe nga puna e frytshme e babait, u arsimuan dhe vazhdojnë të arsimohen në degët e financës dhe turizmit. Blerina, vajza e tij, përfundoi studimet në fakultetin e shkencave sociale dhe humane pranë Universitetit të New Yorkut, në Tiranë, në degën Shkenca Politike dhe Marrëdhënie Ndërkombëtare dhe në fakultetin Juridik të Universitetit Kristal. Gjithashtu ajo është në përfundim të një Masteri MBA Banking me program të “Institute Universitaire Kurt Bosch” pranë Universitetit të New Yorkut.
Blerina Sadiku ndjehet krenare që është çame dhe këtë e tregoi edhe me temën “Diplomacia shqiptare dhe ajo greke për çështjen çame”, të cilën e ka zgjedhur për ta trajtuar me dëshirën e saj. Ajo është vlerësuar vazhdimisht me notën shkëlqyeshëm në çdo detyrë që i ka vënë vetes.
Tani Blerina Sadiku punon në Bankën e Shqipërisë...
Skënder Hasani
Wednesday, January 6, 2010
Subscribe to:
Posts (Atom)
